Introductie

Veelzijdig Rusland
Tijdens een bezoek aan Rusland zult u verstelt staan van de veelzijdigheid. Dit immense land van tsaren, kozakken en eindeloze toendra’s, kent vele contrasten en is een land van uitersten. Het bruisende Moskou, waar het indrukwekkende Kremlin en het Rode Plein al eeuwen het oude centrum sieren, is een stad vol historie en cultuur, maar gaat tegelijkertijd mee met de stroom van de moderne tijd. Buiten Moskou vormen karakteristieke houten huisjes, prachtige kerken en kathedralen en adembenemend mooie kloosters het decor van het eenvoudige en rustige platteland, terwijl in het wonderschone St.Petersburg de verhalen over de tsaren weer tot leven komen. In deze stad van Peter de Grote vertellen de prachtige paleizen en de wereldberoemde Hermitage de bewogen geschiedenis van de stad die door de bekende Russische schrijver Fjodor Dostojewski de ‘meest fantastische stad ter wereld’ werd genoemd. Een reis met de Transsiberië Expres is een unieke kans om kennis te maken met het échte Rusland. De steden en plaatsen langs deze spoorlijn hebben ieder een eigen verhaal; Van het prachtige Kazan tot de oude Siberische hoofdstad Novosibirsk en van de dromerige Oeral tot het overweldigende Baikalmeer. ’s Avonds bij een gezellig Russisch diner, waarbij de wodka rijkelijk vloeit, kunt u uw eigen Russische avontuur nog eens goed overdenken.

Algemene informatie

Geschiedenis

Nicolaas & Alexandra - Het laatste tsarenpaar
Zelden is een persoonlijk verhaal zo verweven geweest met de loop van de geschiedenis als dat van de laatste tsarenfamilie van Rusland; Nicolaas II, zijn vrouw Alexandra en hun 5 kinderen. Nicolaas en zijn verre familielid Alix van Hessen kiezen al na 2 ontmoetingen definitief voor elkaar. Hun liefde bekronen ze met een romantisch huwelijk, waarbij Alix de naam Alexandra Fjodorovna aanneemt. In dit zelfde jaar overlijdt Nicolaas vader en wordt hij gekroond tot tsaar aller Russen. Ondanks de ontelbare paleizen en landgoederen dat het tsarenpaar bezit, kiezen zij voor de ‘eenvoud’ en rust van het Alexanderpaleis in Tsarskoje Selo. Hier leven zij een intiem gezinsleven met hun vier dochters Olga, Tatiana, Maria en Anastasia. De wens voor een zoon is groot, want volgens de wetten van het Russische keizerrijk kan de titel alleen overgaan op mannelijke nakomelingen. Hun hartenwens komt uit met de geboorte van hun zoon Aleksej. Het geluk wordt echter snel overschaduwd door de bloedziekte hemofilie die bij de troonopvolger wordt geconstateerd. Tijdens hun zoektocht naar de genezing van Aleksej komen Nicolaas en Alexandra in contact met Raspoetin, een woeste priester uit Siberië. Hij geeft hun hoop, maar krijgt ook veel invloed op het leven van het gezin. Ook de politieke ontwikkelingen in Rusland zorgen voor veel onrust. De moord op Raspoetin, de talloze slachtoffers tijdens de eerste wereldoorlog, de starheid van de Russische adel en de moeizame verhouding tussen de tsaar, het kabinet en de Doema maken de positie van de tsaar onhoudbaar. Nicolaas treedt af en de familie vestigt zich ver van het politieke leven. Na de machtsovername van de bolsjewieken worden Nicolaas, Alexandra en hun 5 kinderen, als symbool van het oude Rusland, in de nacht van 17 juli 1918 neergeschoten in Jekaterinaburg. Hun lichamen worden verbrand en verstopt in de bossen. Eind vorige eeuw werden de stoffelijke overschotten van de laatste tsarenfamilie bijgezet in de Petrus en Paulusvesting van St.Petersburg.

St.Petersburg
St.Petersburg is in 1703 gesticht door tsaar Peter de Grote. Deze tsaar leerde in Nederland het timmermansvak en toen hij met zijn diploma op zak terugkeerde, begon hij aan de bouw van de stad. Tsaar Peter wilde dat de St.Petersburg een ‘venster op het westen’ zou zijn. Daarom liet hij architecten uit heel Europa komen. Vooral de Italiaanse bouwmeesters vielen bij hem en zijn opvolgers in de smaak. Hierdoor, en vanwege de vele waterwegen die de stad in 42 eilandjes verdelen, kreeg St.Petersburg de bijnaam ‘Venetië van het noorden’. De vele schitterende paleizen, bruggen, grote pleinen en niet te vergeten de kleine binnenplaatsen maken St.Petersburg tot een van de mooiste steden van Europa.

Het Kremlin van Moskou
Op de plaats waar de rivieren de Moskva en de Neglinnaja samenkwamen, liet de Russische vorst Joerij Dolgoroekij in 1156 een houten fort (kremlin) bouwen. Al snel groeide deze verdedigingspost uit tot een bloeiende stad. De houten palissade van het fort werd vervangen door massief baksteen om de stad te beschermen tegen de Mongolen. In de 15e eeuw wisten de Russen onder leiding van de Moskouse grootvorst Ivan de Derde de Mongolen definitief te verslaan. Ivan III riep zichzelf uit tot tsaar van heel Rusland en Moskou stond hiermee aan het hoofd van een koninkrijk. Het eenvoudige Kremlin werd door Italiaanse architecten verbouwd tot een weelderig complex. In 1712 raakte Moskou haar rol als hoofdstad kwijt aan de nieuwe stad St.Petersburg, maar na de communistische revolutie werd Moskou weer de hoofdstad. Kerken werden gesloopt en overal in de stad verrezen Stalinistische wolkenkrabbers. Centrum van de stad bleef echter het Kremlin, van waaruit Rusland nog altijd wordt bestuurd.

Catharina de Grote
De verleiding als wapen
Catharina de Grote kwam als schuchter Duits prinsesje naar Rusland om in het huwelijk te treden met Peter III, de kleinzoon van Peter de Grote. Met de verleiding als belangrijkste wapen groeide ze uit tot de machtigste keizerin van Rusland. Aan het hof beleefde Catharina veel amoureuze avontuurtjes. Ze flirtte regelmatig met de belangrijkste legerofficieren. Er werd zelfs gefluisterd dat deze officieren eerst werden ‘gekeurd’ door de hofdames voordat ze aan Catharina werden voorgesteld. Deze vriendschap kwam haar goed van pas, toen ze de opstand tegen haar echtgenoot Peter III begon. De tsaar had tot woede van zijn legerofficieren de vrede getekend met de koning van Pruisen. Catharina leidde de coup en de tsaar werd afgezet. Vanaf dat moment nam Catharina de macht over. Tijdens haar bewind werden steden gesticht en hospitalen, scholen en paleizen gebouwd. Rusland onderging op alle gebieden, van landbouw tot cultuur, een gedaantewisseling, die voor een groot deel aan een vrouw te danken was: Catharina de Grote.

Culturele informatie

Moskou
Lopend door het centrum van Moskou passeren de verschillende episodes uit de Russische geschiedenis de revue. Het prilste verleden van tsaristisch Rusland komt binnen de muren van de oude veste, het Kremlin, helemaal tot leven. Aan de overkant van het kathedralenplein staat de Verkondigingskathedraal, geheel beschilderd met fresco’s. Maar ook kunt u in het hart van het oude rijk de meer recente geschiedenis waarnemen: de bestuursgebouwen uit de 20e eeuw die opgetrokken zijn in de vermaarde Sovjetstijl en de vele bouwkranen die de skyline markeren. Zij transformeren deze oude stad in een moderne metropool, die in hoog tempo de duurste stad van de wereld aan het worden is.

Waterland
Honderden rivieren kronkelen door het Russische landschap. De meest imposante is de Wolga: met een lengte van ruim 3500 kilometer is dit verreweg de grootste waterweg van Europa. Varend over de Wolga trekt het platteland aan u voorbij, waardoor het oude Rusland tot leven komt. Maar er bestaan in Rusland meer interessante vaarroutes. Zo zijn de grootste binnenmeren van Europa per schip te bereiken. Populair zijn het Ladogameer, bijna half zo groot als Nederland, en het Onegameer dat, hoewel kleiner, een zeer populaire toeristische bestemming is. U vindt hier onder meer het eiland Kizhi, waar u zich kunt vergapen aan de bijzondere houtarchitectuur. Vooral de Transfiguratiekathedraal met haar 22 koepels is een schitterend staaltje van bouwkunst.

Gouden Ring
De Wolga brengt mensen ook bij de steden van de zogenaamde Gouden Ring. Pas in de jaren zestig kreeg het gebied deze bijnaam vanwege de enorme historische betekenis van de regio. Naast fraaie middeleeuwse handelssteden ligt hier ook het oude centrum van de Russisch Orthodoxe Kerk: Sergjev Posad. Hier wordt duidelijk dat de Orthodoxe Kerk na jaren van onderdrukking en vervolging inmiddels weer springlevend is. Het aantal leden is in enkele jaren gegroeid tot meer dan zestig miljoen. Veel gelovigen zijn zeer devoot en zien Moskou als het ‘derde Rome’.

Het venster op het westen
Tsaar Peter de Grote bouwde in de 18e eeuw een imposante stad aan de Finse Golf. Deze stad, St.Petersburg, werd gevormd naar voorbeeld van Franse en Italiaanse steden, en dus: pasteltinten alom. Maar ook Hollandse invloeden, zeker langs de grachten, zijn overduidelijk aanwezig. Een bezoek aan dit ‘Venetië van het noorden’ is niet compleet zonder een bezoek aan de Hermitage. Dit museum, gevestigd in het oude tsaristische Winterpaleis, herbergt een van de grootste kunstcollecties ter wereld: in de eindeloos lange gangen van het paleis zijn maar liefst drie miljoen kunstobjecten te bewonderen.

Eten en drinken

De geschiedenis van de Russische keuken
Pap, brood, pasteien en pannenkoeken spelen in de Russische keuken al eeuwenlang een belangrijke rol; door klimaat en grondsoort werden de Russische boeren gedwongen voornamelijk boekweit, haver en rogge te verbouwen. Elk deeg werd onderworpen aan een langdurig en zuurmakend gistproces en de meeste gerechten werden langzaam en zonder direct contact met vuur in ovenkachels bereid. Dit gaf Russische deegwaren hun kenmerkende smaak. Zij waren vooral populair omdat zij altijd genuttigd mochten worden, dit in tegenstelling tot melkproducten, eieren en vlees die tijdens de vastendagen, dat wil zeggen tweehonderd dagen per jaar, verboden waren.
Dit religieuze onderscheid tussen skoromny en postny, tussen voedsel dat gedurende de vasten niet was toegestaan of juist wel (naast brood ook groenten, vis en paddenstoelen) zorgde er tevens voor dat de Russische keuken eeuwenlang voornamelijk bestond uit een zeer groot aantal verschillende gerechten waarbij telkens één ingrediënt (één soort vis, dier, groente of paddenstoelen) in zijn geheel, dus onvermengd en onversneden, op één manier (gekookt, dan wel gestoomd, gezouten, gedroogd, gerookt of gebakken) was klaargemaakt. In deze simpele en eentonige boerenkeuken werd in de loop der geschiedenis meer verfijning en afwisseling gebracht.
Zo zorgde de enorme machtsuitbreiding van de Russische staat; het rijk van de tsaar strekte zich op den duur over diverse klimaatzones uit, voor nieuwe invloeden. In het noorden werden rendieren en zeevis gegeten, terwijl in het zuiden druiven konden worden verbouwd. De Russische landbouwers leerden via de Turks-Mongoolse veetelers uit de Zuid-Europese en Aziatische steppe geroosterd vlees, gefermenteerde melkproducten en zoetigheden kennen. Dankzij deze nomaden kwamen gekonfijte zuidvruchten en ongezuurd deeg in omloop en werden Russen fanatieke theedrinkers. Aanvankelijk stond alleen de rijke aristocratische bovenlaag open voor zulke vreemde invloeden. Bij het gewone volk bleven honger en schraalhans keukenmeester en als er iets te eten viel dan was dat traditioneel en eenvoudig. In Rusland waren de verschillen tussen hoog en laag, rijk en arm buitengewoon groot en dit beïnvloedde meer dan elders de culinaire ontwikkelingen.

Wodka
Het woord wodka (oorspronkelijk vodka) komt uit het Russisch en is een verkleinwoord van voda, water. Het betekent dus eigenlijk watertje. Het is in Noord- en Oost-Europa al eeuwen het distillaat bij uitstek. Ofschoon ook de aardappel als grondstof voor wodka werd gebruikt, is de meest gebruikelijke grondstof graan. Wodka wordt gekenmerkt door een hoge graad van distillatie van de alcohol. Het minimum alcoholpercentage is 37,5 % maar wodka kent ook hogere sterktes.
Wodka is inmiddels een echte werelddrank geworden. Met name na de tweede wereldoorlog ontwikkelde wodka zich zeer succesvol in de Verenigde Staten. Inmiddels is het hele Westen veroverd. Grote populariteit verkreeg wodka als de ideale basis voor gemixte dranken zoals de Bloody Mary (wodka met tomatensap, peper, zout en iets tabasco) en Screwdriver (wodka met jus d'orange).

Stolichnaya Flavored ... zomer 1697 Zaandam
Tsaar Peter de Grote hield van Nederland. Het water, de werkplaatsen, botenbouwers en cartografen, dit alles maakte veel indruk op hem. Peter de Grote wilde alles zelf leren en werkte graag met zijn handen. De tsaar stond bekend om zijn eenvoudige gewoontes, zijn interesse voor oude en traditionele volksgebruiken en zijn liefde voor anijswodka. Deze wodka was van origine niet Russisch, Peter bracht eigen handig zijn wodka op smaak met anijs uit Holland en Sumatraanse pepers! Zo zag in die zomer de bekende Russische Stolichnaya anijswodka in Nederland het licht!

Borsjt is een Russische bietensoep. Het wordt gemaakt met knoflook, kool, ui en wortelen en dille. Bij deze prachtig helderrode soep wordt naar Russische traditie zure room gegeven.

Ingrediënten:
- 1 middelgrote rode biet
- 1 aardappel
- 2 preistengels
- 1 kleine groene selderij
- 2 wortelen
- 1 ui
- 1 dl zure room
- groentebouillon naar smaak
- 2 el gehakte peterselie
- 1 laurierblad, peper.

Bereiding:
Schil de aardappel & was de groenten. Snij aardappel en groenten fijn. Kook ze met laurierblad gedurende 25 min. Voeg de bouillon en (heet) water toe. Breng de soep op smaak. Strooi gehakte peterselie in elk bord soep en schep er een lepeltje zure room in.

Reisgidsen

Reisboekhandel De Zwerver
De Zwerver is de reisboekenspecialist met een zeer compleet aanbod aan reisgidsen en landkaarten. Bestelde artikelen kunt u eenvoudig online afrekenen en ontvangt u binnen drie werkdagen! Bekijk de reisgidsen Rusland.

Boekentips
De tovenaar van Petersburg
Roel Smits
ISBN 9789046806777
Uitgeverij Nieuw Amsterdam
Sint-Petersburg, 1905. Professor Otto Herz is ziek. Sinds zijn terugkeer uit Siberië, waar hij samen met zijn zoon een mammoet heeft opgegraven uit de permafrost, ruikt hij een mysterieuze ontbindingsgeur die eten en slapen onmogelijk maakt. Op doktersadvies maakt hij wandelingen en schrijft een verslag van zijn expeditie. Langzaam en met tegenzin onthult Herz de gebeurtenissen in Siberië, waar zich in de isolatie van de taiga een bizarre strijd heeft voltrokken tussen een vader die leeft voor de wetenschap en een zoon die geen middel schuwt om zijn vaders aandacht te trekken. Roel Smits schreef met De tovenaar van Petersburg een spannende historische roman over een klassiek vader-zoonconflict.
De Ingenieurs van de Ziel
Frank Westerman
ISBN 9045012995
Uitgeverij Atlas
In De ingenieurs van de ziel (2002) gaat Frank Westerman, die van 1997 tot 2002 NRC-correspondent in Moskou was, op zoek naar de sporen van de Russische schrijver Konstantin Paustovski en diens tijdgenoten. Westerman concentreert zich vooral op hun ‘waterbouw’-literatuur: literaire werken die de grote waterloopkundige werken van Stalin verheerlijkten. Vooral De baai van Kara Bogaz van Paustovski trekt zijn aandacht, omdat deze zijbaai van de Kaspische zee op sommige kaarten is verdwenen. Daartoe ondernam hij twee reizen: een naar de vermeende baai van Kara Bogaz en een denkbeeldige, parallel aan de eerste, dwars door de Sovjet-literatuur.
De verdwenen moeder, Russische sprookjes
Annemieke Maalderink
Uitgeverij: Walburg pers
ISBN: 9057302780
Een heroïsche zoektocht van drie zonen drie draken verslaan, een eenvoudige boer die een slimme weddenschap afsluit, drie mooie prinsessen die gered worden door een jongeman en die ook nog zijn moeder red; dit zijn enkele voorbeelden van Slavische sprookjes die u in dit boek kunt vinden. Maar ook beter bekende sprookjes komen aan bod. In tien verhalen heeft de schrijfster een aantal Oost-Europese sagen en legenden in een modern jasje gestoken en op een eenvoudige manier naverteld. Hierin zijn de thema’s ‘tevreden zijn met wat je hebt’, ‘geestelijke rijkdom versus materiele zaken’, ‘trouw en volharding’ als onderliggende boodschap verwerkt.

Pieter Waterdrinker
Kaviaar en ander leed - notities uit Rusland
Sven Standhardt: ‘Onbekend maakt onbemind, luidt een Nederlands gezegde. Voor velen is Rusland een onbekend land, maar voor hen die er zijn geweest niet langer onbemind. Rusland, een land van uitersten waar de meeste mensen een haat - liefde verhouding mee hebben, laat zich niet makkelijk begrijpen. Menig reiziger door Rusland zal dat beamen. Aan de ene kant een land vol rijkdom, schitterende natuur en een rijke cultuur, aan de andere kant regels en situaties die slechts vragen oproepen. Velen worden betoverd door de pracht van de iconen of verblind door het goud van de tsaren. Om daarnaast geconfronteerd te worden met kapotte straten, eindeloze bureaucratie of een afgesloten warmwaterkraan. Pieter Waterdrinker, die als correspondent in Rusland voor de Telegraaf werkt, kijkt met dezelfde westerse ogen als wij naar deze samenleving. Zijn ervaringen heeft hij opgeschreven in het prachtige boek “Kaviaar en ander leed” dat een beeld geeft van de sfeer in dit land. Samen met Pieter zult u zich verbazen over de vele gezichten van Rusland, over de grenzeloze Russische ziel. Voor mij beschrijft zij als geen ander dit fascinerende land.’

Natasja’s dans, Een culturele geschiedenis van Rusland
Orlando Figer
Uitgeverij: Het Spectrum
ISBN: 9027479968
De briljante jonge historicus Orlando Figes schreef een doorwrochte en toegankelijke culturele geschiedenis van Rusland. 'Natasja's dans' is een grootse geschiedschrijving van de gouden eeuw van de Russische cultuur. Van Poesjkin en Gogol in de jaren dertig van de 19e eeuw, tot Pasternak en Sjostakovisj in de jaren dertig van de 20e eeuw. In een samenleving waar geen vrijheid van meningsuiting bestond, vormde kunst het belangrijkste voertuig voor het uitdragen van politieke, filosofische en religieuze ideeën. In 'Natasja's dans' onderzoekt Figes het unieke karakter van de Russische identiteit en cultuur. Orlando Figes is hoogleraar geschiedenis aan Birbeck College, University of London.

Sint-Petersburg onderhuids, Een stadsgids
Hans Boland
Uitgeverij: Athenaeum-Polak & Van Gennep
ISBN: 9060118987
Dit boek is meer dan een rondleiding, waarin de lezer door middel van vijfentwintig wandelingen alle hoeken en gaten te zien krijgt van de voormalige Russische hoofdstad. 'Sint-Petersburg onderhuids' is een stadsbiografie. In twaalf hoofdstukken wordt over geboorte, ontwikkeling en neergang van Sint-Petersburg verteld; de relatie met de bredere geschiedenis van Rusland vormt daarbij een constante.We volgen het verhaal van de keizerstad aan de hand van de tsaren, bouwmeesters, dichters en andere inwoners die haar beeld en levensloop bepaalden. De wandelaars treden in de voetsporen van onder anderen Peter de Grote, Catharina de Grote, grote schrijvers als Poesjkin, Dostojevski en Achmatova, het 19e-eeuwse kapitalisme en terrorisme, en de bolsjewieken en de Tweede Wereldoorlog, die de stad in een anti-stad deden verkeren. Glorie en gruwel zijn de extremen waartussen Sint-Petersburg gedurende driehonderd jaar heen en weer werd geslingerd, en het relaas ervan leest als een spannende, tragische maar ook grandioze geschiedenis van de Russische samenleving. 'Sint-Petersburg onderhuids' is geïllustreerd en voorzien van plattegronden.

Grensdocumenten

Voor een reis naar Rusland dient u te beschikken over een paspoort, geldig tot 6 maanden na het verblijf. Ook heeft u voor een verblijf in Rusland een visum nodig, dat door SRC-Cultuurvakanties word verzorgd. Enkele dagen na boeking ontvangt u, samen met de bevestiging, een visumaanvraagformulier met invulinstructie. De aanvraag ontvangen wij graag per ommegaande en uw paspoort uiterlijk 5 weken voor vertrek. De kosten voor het visum bedragen circa € 55,- en zijn niet bij de reissom inbegrepen. Indien wij uw aanvraagformulier later ontvangen, wordt het tarief verhoogd door de Russische ambassade en moeten wij u een toeslag in rekening brengen. Ook als u via een versnelde procedure het visum eerder in beslag wil hebben, zal het tarief hoger uitvallen. Voor meer informatie kunt u ook www.visumwinkel.nl raadplegen.
N.B. Houdt u er rekening mee dat een aanvraag van een visum voor Rusland betekent dat u 5 weken voor vertrek niet in het bezit zult zijn van uw paspoort.

Inentingen

U bent niet verplicht zich te laten inenten. Wij raden u aan contact op te nemen met uw huisarts of plaatselijke GGD. Voor een compleet overzicht van gebieden en beschermende maatregelen die u kunt treffen, verwijzen wij u ook naar www.gezondopreis.nl of www.lcr.nl.