Marokko: medersa's en kashba's

Koranscholen of medersa's werden voor het eerst in de 11e eeuw in het Midden-Oosten gesticht. Via Egypte en Tunesië kwamen ze naar Marokko en in de 14e eeuw werd de eerste medersa in Fès gebouwd, de Medersa es-Seffarin. Een aantal van deze 14e-eeuwse medersa's is in Fès nog steeds te bewonderen. De medersa Ben Youssef in Marrakech, die dateert van het midden van de 16e eeuw, is een van de grootste medersa's van Marokko geweest. Deze koranschool is eigenlijk de traditionele universiteit van Marokko. Bijna duizend studenten studeerden er, opeengepakt in een honderdtal cellen op de eerste verdieping. Zij verdeelden hun tijd tussen de studie van de heilige teksten en het gebed. De medersa's zijn vaak prachtig versierd; de Ben Youssef is een goed voorbeeld van Arabische-Andalusische kunst met perfecte verhoudingen tussen de prachtige versieringen en de oppervlakken.

Ait Ben Haddou is de best bewaarde kashba van Marokko en staat op de werelderfgoedlijst van UNESCO. Als u een bezoek brengt aan Ait Ben Haddou, is het goed mogelijk dat deze kashba u bekend voorkomt. Ait Ben Haddou en haar omgeving zijn namelijk menig maal het decor geweest van grote filmproducties, zoals Lawrence of Arabia, Jesus of Nazareth, The Jewel of the Nile en The Gladiator. Kashba's zijn vergelijkbaar met de Europese middeleeuwse kastelen en versterkte huizen. Ze boden bescherming tegen aanvallen en bedreigingen van buitenaf en tegen de kou, en werden bewoond door vooraanstaande personen en families. Het waren meestal imposante bouwwerken met een vierkante vorm en prachtige decoraties. Bij een kashba werden meestal ksour - in het enkelvoud ksar - gebouwd: berberdorpen van lemen huizen met een muur eromheen. Het bouwmateriaal verschilde per omgeving. Als er geen bergen in de buurt waren om stenen te winnen, werd er gebruikt gemaakt van aangestampte aarde, leem, water en stro. In Ait Ben Haddou is het een wirwar van kleine straatjes, gangen en trappen. Deze kashba diende ooit als een belangrijke tussenstop voor karavanen tussen Ouarzazate en Marrakech.