MAROKKO

Algemene informatie

Ligging en landschap

Flora en fauna

Het noorden van Marokko heeft een typisch mediterrane plantengroei. Meer naar het zuidwesten toe krijgt de vegetatie een meer tropisch Afrikaans aanzien met cactusachtigen en acaciasoorten. In het gebergte overweegt op de hoogvlakten het espartogras en op de hellingen zijn bosrestanten met boven de 2000 m een alpinevegetatie, tussen de boomgrens en de sneeuwgrens. Het hoogste deel van de Atlas is met bergwouden begroeid, voornamelijk eiken. De dierenwereld vertoont een vermenging van Europese en Afrikaanse elementen zoals jakhalzen, lynxen, antilopen en woestijnvossen. Enkele soorten gazellen, panters en jachtluipaarden komen nog spaarzaam voor. Ook de enige apensoort, de magot, is zeldzaam geworden, als gevolg van kaalslag in de bossen. De kust van Marokko herbergt een rijke zeefauna met onder meer vele vogelsoorten.

Klimaat

Het klimaat van Marokko staat onder invloed van de zee en het berglandschap, het land heeft daarom veel klimaatverschillen. In het noorden heerst een mediterraan klimaat, in de bergen een bergklimaat en ten zuiden een steppeklimaat dat overgaat in een woestijnklimaat.

Nuttige adressen

Consulaat-Generaal van Marokko
Vondelstraat 65-67
1054 GK Amsterdam
Tel: 020-4124432

Ambassade van Marokko
Oranjestraat 9
2514 JB Den Haag
Tel: 070-3469617

Nationaal Marokkaans Verkeersbureau
Louizalaan 402
B-1050 Brussel
België
Tel: (+32) 26466320

Drinkwater

In Marokko is het water uit de kraan niet drinkbaar, maar u kunt er wel uw tanden mee poetsen. Bronwater uit flessen is overal goed verkrijgbaar, maar let u wel op dat u flessen koopt met een gesloten dopsysteem.

Eten en drinken

De Marokkaanse keuken is zeer gevarieerd, omdat het een mengeling is van invloeden uit de Arabische, Berberse, Spaanse, Corsicaanse, Portugese, Moorse, mediterrane, Afrikaanse, Turkse en Joodse keukens. In Marokkaans gerechten worden veel kruiden gebruikt, waarvan kaneel, komijn, peper, gember, saffraan en kurkuma de belangrijkste zijn. Kip is het meest gegeten vlees in Marokko. Het bekendste gerecht is couscous dat traditioneel met de hele familie genuttigd wordt na het vrijdagse moskeebezoek. Veel gerechten worden gemaakt in de tajine, een aardewerken stoofpot met een conusvormig deksel. Andere lekkere gerechten zijn pastila (hartige taart met kip) en harira (soep). De populairste drank is groene thee met munt.

Fooi

Gebruikelijk is om 10% van de totale prijs aan fooi te geven.

Fotograferen

U mag niet fotograferen en filmen bij grenzen, havens, vliegvelden, militaire installaties en ook niet bij bezienswaardigheden, waar dit aangegeven staat.

Geldzaken

De munteenheid in Marokko is de dirham.
In de grote plaatsen zijn erkende wisselkantoren. Travellercheques worden niet geaccepteerd. Bij de meeste banken kunt u pinnen. Echter worden de nieuwste pinpassen met een chip nog niet door alle banken gelezen.

Grensdocumenten

Voor informatie over de benodigde grensdocumenten en eventuele visa verwijzen wij u naar: src-cultuurvakanties.nl/reisdocumenten

Inentingen

In Noord-Afrika bestaat een risico een (sub)tropische ziekte op te lopen. Voor een reis naar deze regio worden dan ook diverse inentingen en voorzorgsmaatregelen aanbevolen. Voor meer informatie raden wij u aan contact op te nemen met uw huisarts of de GGD. Voor een compleet overzicht van de gebieden en beschermende maatregelen die u kunt treffen, verwijzen wij naar www.gezondopreis.nl of www.lcr.nl.

Kledingvoorschriften

Houdt u er rekening mee dat Marokko een islamitisch land is. Buiten de toeristische centra stelt men - vooral bij vrouwen - shorts, mouwloze shirts en strakke kleding niet op prijs.

Nationale feestdagen

Reistijd

Souvenirs

Marokko kent verschillende souvenirs zoals zilverwerk van Berbers en Touareg, vaak versierd met halfedelstenen. Verder koper - en bronzen kunstwerken, houtsnijwerk, Djellaba's (lange gewaden), gevlochten manden, geknoopte tapijten en specerijen.

Telefoneren

Mobiel of vanuit uw hotel telefoneren is erg duur. Informeert u voor vertrek of uw provider is aangesloten op het lokale netwerk. Het voordeligst belt u als u ter plekke een 'Jawal' kaart koopt, die u bij veel kiosken kunt opladen. Het goedkoopst is om te bellen vanuit een telefooncel of internetcafé.

Tijdsverschil

In Marokko is het tijdens de Nederlandse zomertijd 2 uur vroeger en tijdens de wintertijd 1 uur vroeger.

Reisgidsen

De Zwerver is de reisboekenspecialist met een zeer compleet aanbod aan reisgidsen en landkaarten. Bestelde artikelen kunt u eenvoudig online afrekenen en ontvangt u binnen drie werkdagen! Bekijk de reisgidsen Marokko.

De Koningssteden

Wie afreist naar Marokko brengt natuurlijk een bezoek aan de vier prachtige koningssteden; Rabat, Meknès, Fès en Marrakech. Hier proeft u de authentieke Arabische sfeer. Prachtig gedecoreerde paleizen en koranscholen, schitterende binnentuinen en indrukwekkende moskeeën bepalen het stadsbeeld. U kunt er urenlang dwalen door de eeuwenoude medina's, met zijn doolhof van kronkelende straatjes, bazaars en pleinen.

Fès
Fès was de hoofdstad van Marokko, totdat de Fransen kwamen en Rabat het bestuurscentrum maakten. Het is de oudste van de koningssteden. Er zijn talrijke monumenten in Fès, waaronder de universiteit en het heiligdom van Moulai Idriss, die de stad heeft gesticht. De Karaouinemoskee uit 859 is een van de oudste en beroemdste moskeeën in het westelijk deel van de moslimwereld. Het is eeuwenlang een van de belangrijkste spirituele en intellectuele centra van de Islam geweest, en de moslimuniversiteit van Fès is nog steeds hier gevestigd. De medina is een waar doolhof van straatjes en steegjes, waar je je zonder moeite in de middeleeuwen waant. Gemotoriseerd verkeer is verboden; ezels zorgen voor het vervoer van zware spullen. In het centrum van de medina liggen de leerlooierijen, waar nog op traditionele manier huiden worden gelooid en geverfd. Toeristen lopen er vaak rond met een takje mint tegen de neus geduwd, tegen de stank. De kleur van de stad Fès is kobaltblauw. Dat is duidelijk te zien aan een van de toegangspoorten tot de stad, de Bab Boujeloud. De buitenkant heeft een helderblauwe kleur, de binnenkant is groen, de kleur van de islam.Fès heeft ook zijn naam gegeven aan een typisch rond en rood hoofddeksel met een kwastje: de fez. Fès produceerde de karmozijnrode kleurstof voor het hoedje.

Meknès
Niet ver ten westen van Fès ligt Meknès. De stad was maar korte tijd hoofdstad (van 1675 tot 1728), maar er zijn veel paleizen gebouwd. Dat gaf Meknès de bijnaam "het Versailles van Marokko". In Meknès zijn drie stadsdelen te onderscheiden: de medina, de kasba en de Ville Nouvelle. De medina, gelegen in het noordwesten van Meknès, is de oude stad. Zij wordt omgeven door een stadsmuur met verschillende, vaak fraai versierde toegangspoorten. De bekendste stadspoort is wel de Bab Mansour el-Aleuj uit de 18de eeuw. De kasba in het zuiden is de "koninklijke stad", eveneens omgeven door muren. Hier bevinden zich paleizen als Dar el-Machzen (gebouwd in de 17de en 18de eeuw), het "waterhuis" Dar el-Ma, en het mausoleum van Moulai Ismaïl, de grote sultan die regeerde van 1672 tot 1727. Hij maakte Meknès tot zijn residentie en was verantwoordelijk voor diverse grote bouwprojecten die de Meknès veranderden van een klein dorp tot een belangrijke stad. Ook verdreef hij de Engelsen uit Tanger. De Ville Nouvelle ("Nieuwe Stad") tenslotte is gelegen in het noordoosten van Meknès, op de rechteroever van de Wadi (rivier) Boufekrane.

Marrakech
Marrakech wordt wel "de rode stad" genoemd, omdat de stadsmuren en vele huizen zijn opgetrokken uit rode leem. Marrakech heeft de grootste medina (oude stad) van Marokko. De medina wordt geheel omgeven door stadsmuren met een totale lengte van 19 kilometer. De muren zijn op sommige plaatsen zo'n twee meter dik; ze hebben een hoogte van maximaal negen meter. Het hart van de medina is een groot plein, de Djema el-Fna, waar elke avond een bonte kermis ontstaat van eetstalletjes, waarzeggers, dansers, acrobaten, slangenbezweerders en verhalenvertellers. Het plein oefent een grote aantrekkingskracht uit op bezoekers, die hier het traditionele Marokko komen bewonderen. Vanwege zijn culturele belang is het plein door UNESCO uitgeroepen tot Werelderfgoed. Binnen de muren van de medina bevindt zich ook de Koutoubiamoskee met haar karakteristieke vierkante minaret. Sultan Abd el-Moumen gaf rond 1162 opdracht tot de bouw van de moskee, nadat zijn Almohaden-dynastie de dynastie der Almoraviden (de oorspronkelijke stichters van Marrakech) had overwonnen. De 70 meter hoge minaret, die beschouwd wordt als hèt symbool van Marrakech, werd voltooid in 1196.

Rabat
Rabat is de vierde koningsstad en de tegenwoordige hoofdstad van Marokko. De stad telt ongeveer 560.000 inwoners en is daarmee (na Casablanca) de op één na grootste stad van Marokko. Hoewel de stad uiterst modern aandoet en een kleine medina heeft, is ze een kleine 1000 jaar oud: Rabat werd rond 1150 gesticht door Abd el-Moumen, de eerste heerser van de Almohaden-dynastie. Lang daarvoor echter hadden de Romeinen op deze plaats al een nederzetting, Sala Colonia geheten. In de 12e en 13e eeuw was Rabat de koninklijke residentie, maar daarna werd de stad minder belangrijk. Pas in 1912 maakten de Fransen het weer de hoofdstad. Koning Mohammed V ligt er begraven (in een indrukwekkend mausoleum dat ook door niet-moslims bezocht kan worden), evenals zijn zoon Hassan II. Opvallend in Rabat is de Hassantoren, die deel uitmaakt van de nooit voltooide moskee van Almohadenvorst Yakoub el-Mansour.

De Medina van koningsstad Fès

De oude Marokkaanse koningsstad Fès ligt tussen de heuvels van het Rifgebergte en de Midden Atlas. De medina Fès el-Bali ademt nog de authentieke Arabische sfeer. Dit openluchtmuseum herbergt onder meer de grote de Karaouïnemoskee en de Nejjarinefontein, gedecoreerd met prachtige mozaïeken.
De medina van Fès is een wirwar van wel 9400 (!) straatjes. Binnen in de medina is het vaak schemerig en ’s zomers bovendien aangenaam koel, omdat de zon de nauwe gangetjes nauwelijks bereikt. De geur van specerijen en andere handelswaar als wierook komt u van alle kanten tegemoet. Ondanks het grootschalige toerisme behoudt Fès el-Bali haar middeleeuwse karakter: ezels hebben als belangrijkste vervoermiddel altijd voorrang.
Er staan legio gidsen klaar om u wegwijs te maken in de soeks van de oude binnenstad. Geeft u er de voorkeur aan zelfstandig op pad te gaan, dan kunt in de kiosk tegenover het station een kaart van de medina kopen. Mocht u toch verdwalen, dan lopen er in de duizenden straatjes genoeg locals rond die u graag de weg wijzen. Neem voor langere afstanden de taxi. Voor minder dan een euro komt u in deze rode auto’s al een heel eind.
Eten op een terrasje in een van de soeks kost een habbekrats. Voor alcohol kunt u hier niet terecht. Daarvoor moet u bij hotels en bepaalde bars zijn, te herkennen aan de reclame aan de buitenkant.

Kashba Ait Ben Haddou

Ait Ben Haddou is de best bewaarde kashba van Marokko en staat op de werelderfgoedlijst van UNESCO. Als u een bezoek brengt aan Ait Ben Haddou, is het goed mogelijk dat deze kashba u bekend voorkomt. Ait Ben Haddou en haar omgeving zijn namelijk menig maal het decor geweest van grote filmproducties, zoals Lawrence of Arabia, Jesus of Nazareth, The Jewel of the Nile en The Gladiator. Kashba’s zijn vergelijkbaar met de Europese middeleeuwse kastelen en versterkte huizen. Ze boden bescherming tegen aanvallen en bedreigingen van buitenaf en tegen de kou, en werden bewoond door vooraanstaande personen en families. Het waren meestal imposante bouwwerken met een vierkante vorm en prachtige decoraties. Bij een kashba werden meestal ksour - in het enkelvoud ksar - gebouwd: berberdorpen van lemen huizen met een muur eromheen. Het bouwmateriaal verschilde per omgeving. Als er geen bergen in de buurt waren om stenen te winnen, werd er gebruikt gemaakt van aangestampte aarde, leem, water en stro. In Ait Ben Haddou is het een wirwar van kleine straatjes, gangen en trappen. Deze kashba diende ooit als een belangrijke tussenstop voor karavanen tussen Ouarzazate en Marrakech.

Boekentips

Verhalen van Marrakech
Elias Canetti
Reisleider Henk van der Vorst:
Goed kijken is een kunst. Vooral in een land dat zó anders is dan ons vertrouwde vaderland. Niet voor niets kijk ik graag mee met een schrijver, iemand met zelfkennis en inlevingsvermogen. Dit boek is te lezen als een verzameling verhalen met wetenswaardigheden over Marokko. Maar het geheim van dit boek zit voor mij in de stijl, die staat voor een bepaalde houding, een bepaalde manier van kijken. Elias Canetti kijkt tastend, ruikend, proevend, luisterend: onderzoekend. Maar, wat onderzoekt hij dan? De buitenwereld, die zich in velerlei hoedanigheden aan hem opdringt? Of de vreemdeling in die buitenwereld? Beleef het mee!

Aroemi, aroemi - Een vreemdeling in Marokko
Hein de Haas
Uitgeverij: Bulaaq
ISBN: 9054600624
Voor een kennismaking met Marokko is de Todra-oase, aan de zuidkant van het Atlasgebergte, een prachtig vertrekpunt. De moderne tijd heeft het leven er volledig op z’n kop gezet. ‘s Zomers slibben de straten er dicht met de blinkende auto’s van migranten uit Frankrijk, België en Nederland.
Voor de rest is het armoede, dagdromen over Europa, het beramen van een illegale oversteek en fantaseren over een huwelijk met een goede partij uit het buitenland. Berbernationalisten en islamisten dingen er naar de gunst van de gefrustreerde jongeren. Blanke en zwarte Berbers, boeren, ex-nomaden en stadsarabieren bezien elkaar er met gemengde gevoelens, die af en toe tot gewelddadige botsingen leiden. Aroemi, aroemi omspant de periode van twee jaar die Hein de Haas als geograaf aan de voet van de Hoge Atlas doorbracht. Hij verhaalt daarin luchtig en soms wanhopig over zijn Marokkaanse vrienden, zijn medewerkers, de contacten met welwillende, lakse of geldbeluste ambtenaren en over zijn uitstapjes naar andere delen van Marokko. Aroemi, aroemi is een fraai boek van een opmerkzame vreemdeling over een samenleving op drift

Het dal van de kasba's - een reis door de Marokkaanse Sahara
Jeffrey Taylor
Uitgevrij Atlas
ISBN: 9045009870
In het dal van de Dra, waar Marokko en de Sahara bij elkaar komen, is de natuur van een overweldigende schoonheid. Tussen het maanlandschap in de bergen van de Anti-Atlas en het mozaïek van duinen in het domein van de bedoeïenen ligt een uitgestrekt gebied met vruchtbare oases en gloeiend hete woestijnen. In Het dal van de kasba’s beschrijft Jeffrey Tayler zijn heroïsche reis van de bron van de Dra naar de Atlantische Oceaan. Hij reist net als de nomaden te voet en per dromedaris. De reis is vol gevaren: de persoon die vóór Tayler langs deze route trok, stierf onderweg van de dorst; er liggen onontplofte mijnen; hij trekt door verboden militaire zones en vlakbij is een oorlog aan de gang. Tayler ontdekt een landschap van mysterieuze en dramatische schoonheid. De Berbers tonen een grenzeloze gastvrijheid. Tayler is gefascineerd door de kasba's, de betoverende vervallen pracht van de Noord-Afrikaanse islamitische cultuur en de gefortificeerde dorpen met hun wirwar van straatjes en binnenplaatsen. Zijn medereizigers, de ruziezoekende en af en toe manipulatieve gidsen Hassan en Mbari en de drie temperamentvolle dromedarissen, bezorgen hem onderweg evenveel last als genoegen.

Een man met suikerhaar - Verhalen uit Marokko
Sjoerd Venema
Uitgevrij: Podium
ISBN: 9057590174
Bij toeval komt Sjoerd Venema tijdens een zomervakantie in Marokko terecht. Nauwelijks twee jaar later woont hij er. Op zijn zwerftocht van jaren gaat een tot dan toe onbekende wereld voor hem open.
Met het loslaten van zijn vooringenomen ideeën, ontdekt hij een hartverwarmend land waar de tijd vaak nog stilstaat. Onverwachte, soms ontroerende, ontmoetingen kleuren zijn verblijf, zoals die met de oude blinde straatzanger en zijn twee vrouwen, de excentrieke bejaarde ober en de verlegen, naïeve kunstschilder op kamers in een bouwvallig stadspaleis. Hun kijk op het leven blijft ondanks hun harde bestaan opvallend mild.

Stemmen van Marrakech
Elias Canetti
Uitgeverij Atlas
ISBN 978 90 450 0458 7
In de jaren zeventig werd Marrakech the place to be voor iedere zichzelf serieus nemende hippie. Wie er nu rondloopt kan zich daar nog wel iets bij voorstellen. Maar foto’s uit die tijd, die her en der in de stad hangen, laten een heel ander beeld zien. Dat beeld vindt men niet of nauwelijks terug in de hippie road movie Hideous Kinky, maar wel in het kleine maar fijne Stemmen van Marrakech van de in Bulgarije geboren Duitstalige schrijver Elias Canetti, die in 1954 met een filmploeg de oude Marokkaanse stad bezocht. Dit boekje leent zich uitstekend voor wat men tegenwoordig slow reading zou noemen. Voor Nederlanders zou de verteltrant kunnen doen denken aan de cameravoering in de zwart-wit documentaires van Bert Haanstra: even terugschakelen.

Sprookjesachtig Fès

Aan de oevers van de rivier Fès ligt de gelijknamige koningsstad. Haar talrijke koranscholen, een schat aan Andalusische en Arabische bouwwerken, grote pleinen en paleizen geven deze stad een betoverende sfeer.

Het water van Fès

Het is er in overvloed, maar u ziet het zelden stromen: het water van Fès. De rivier Qued Fès is wel te horen op de bruggen die de linker- en rechteroever van de koningsstad met elkaar verbinden. Ze is ook te zien langs de werkplaats van de leerlooiers rond het Seffarineplein. Volgens oude Arabische teksten ontspringt de rivier uit zestig verschillende bronnen in de vlakten ten westen van de stad, maar het water is nauwelijks te volgen totdat ze de stad bereikt. Hier voedt het water de fonteinen, moskeeën en woonhuizen en spoelt alle onreinheden uit de stad.

De jonge sultan Idriss II

Naast een functionele, heeft het water van Fès tevens een religieuze betekenis; de rituele reiniging in de moskee is ermee verbonden. Ook de stichting van koninklijk Fès vond plaats langs de rivier, hoewel de stad niet de eerste keus was van de jonge sultan Idriss II. Tweemaal eerder mislukte de bouw van een nieuwe stad, maar driemaal is scheepsrecht moet hij gedacht hebben. Met zijn paard kwam hij aan bij een waterbron en plots sprong hij vol overtuiging van het edele dier. Dit was dé plek om zich definitief te vestigen. Waarschijnlijk had zijn vader aleerder een stad gevestigd op de rechteroever van de rivier. Zijn zoon breidde de stad uit aan de andere zijde; hij ommuurde de stadsdelen afzonderlijk en verbond beide delen met een brug. Economische en culturele bloei Onder heerschappij van de Meriniden (1269-1465) kwam Fès tot volledige economische en culturele bloei. Duizenden bedrijven en maar liefst 800 gebedshuizen, elke bewoner van de medina heeft zicht op minstens één van de minaretten, zorgden voor hetwelbevinden van de 125.000 inwoners.

Economische en culturele bloei

Onder heerschappij van de Meriniden (1269-1465) kwam Fès tot volledige economische en culturele bloei. Duizenden bedrijven en maar liefst 800 gebedshuizen, elke bewoner van de medina heeft zicht op minstens één van de minaretten, zorgden voor het welbevinden van de 125.000 inwoners. Alleen al de in de 13e eeuw omgebouwde Kairaouyinemoskee kan maar liefst 22.000 gelovigen herbergen. Via geplaveide pleinen bereikt men twee paviljoenen en een bron; een architectonisch geheel dat enigszins doet denken aan het Alhambra in Granada. Rechts ervan verheft zich de slanke minaret van de Zaouia. Dit heiligdom wordt vereerd als graftombe van sultan Idriss II, de grondlegger van deze koningsstad.

Peperdure stadsherbergen

De universiteit, waar in de 14e eeuw zo’n 8.000 studenten geschoold werden, gold als een van de belangrijkste centra van de Arabische geleerdheid. Naast de universiteit drukten ook de talrijke Koranscholen een stempel op het geestelijke leven van de koningsstad. Zo ook de weelderig versierde Bou Inania, waar leerlingen zich wijdden aan een soms wel tien jaar durende studie. De studenten verbleven in peperdure stadsherbergen, die speciaal voor hen in Spaans-Moorse stijl ontworpen werden. Volgens een legende reageerde de sultan zo heftig toen hij deze kosten onder ogen kreeg, dat hij resoluut de rekening in de rivier gooide. Volgens hem was ‘schoonheid’ nietuit te drukken in enorme geldbedragen.

Fès El-Bali

De oude binnenstad, Fès El-Bali, strekt zich uit over beide oevers van de Qued Fès. Pas in de 11e eeuw werden beide wijken omringd door één stadsmuur. Het waren de vluchtelingen uit Tunesië die neerstreken binnen de stadsmuren op de linkeroever. Aan de andere kant van de rivier vestigden zich juist veel mensen afkomstig uit het Moorse deel van Spanje. Deze Andalusische wijk herbergt dan ook een schat aan Arabisch-Andalusische bouwwerken, bijvoorbeeld de El Andalousmoskee, en is eigenlijk één groot openluchtmuseum waar het eenvoudig verdwalen is in de wirwar van straatjes.

Nieuw-Fès

In tegenstelling tot de opeengepakte bebouwing van de oude binnenstad El-Bali, is El-Jedid, Nieuw-Fès, veel ruimer opgezet. In dit gebied, waar in de 13e eeuw de Koninklijke residentie werd aangelegd, zijn het juist de open pleinen met paleizen en aangelegde tuinen die het Koninklijke karakter accentueren. De straten rondom het paleis vormen de joodse wijk, mellah. Naast de typerende houten balkons staan hier vier synagogen. De Aben Danansynagoge, onder auspiciën van UNESCO in 1999 gerestaureerd, is vernoemd naar een oude familie van rabbijnen uit de koningsstad. Een oude tora is de grootste schat die zich in deze uit de 17e eeuw daterende synagoge bevindt.

Helaas verloor Fès al snel haar allure toen Rabat de hoofdstad van Marokko werd. De welgestelde inwoners verlieten de medina en de minder bedeelden betrokken hun huizen. Met hulp van UNESCO is Marokko al enige jaren bezig om de vervallen stad te restaureren, waardoor Fès met recht de naam koningsstad weer draagt.

Bruisend Marrakech

Achter de Koutoubiamoskee ligt het bruisende hart van de stad: het Djemaa el-Fna plein. In de late middag verandert dit beroemde plein in een waar openluchttheater. Geen enkele bezoeker zal in een van de omliggende gezellige en kleurrijke soeks verdwijnen zonder betoverd te worden door de kruidige geuren van de vele eettentjes, de tsjilpende geluiden van muziekinstrumenten of de kunsten van de marktkooplui, schrijvers, acrobaten en slangenbezweerders. Pas de oproep tot het avondgebed brengt de ononderbroken drukte in het hart van Marrakech tot stilstand.

De rode stad

De Rode Stad, deze bijnaam dankt Marrakech aan zijn lemen stadsmuur, is ontstaan op de legerplaats van krijgshaftige Berbers. In de 11e eeuw had de dynastie van de Almoraviden haar zinnen gezet op dit aanzienlijke dorp en stichtte hier een koningsstad. Zij verfraaiden hun residentie met tal van mooie gebouwen en lieten een uitgebreid irrigatiesysteem aanleggen. Dit had tot gevolg dat de Rode Stad al snel uitgroeide tot een prachtig geheel van bloeiende groene boomgaarden en groentetuinen.

Een betoverende gloed

Rond 1150 waren het de Almohaden die Marrakech overnamen. Zij vernietigden de bouwwerken van hun voorgangers en bouwden vele gebedshuizen, onder andere de legendarische Koutoubiamoskee (moskee van de boekhandelaren). In de schaduw van dit gebedshuis woonden boekhandelaren en boden broodschrijvers hun diensten aan. De rijkelijk versierde minaret, die met maar liefst 68 meter boven de moskee naar de hemel reikt, is met het vallen van de avond werkelijk prachtig, wanneer de schemering haar omringt met een betoverende rode gloed.

Een weelderig labyrint

Het Koninklijke element van de stad is terug te vinden in het Bahiapaleis, gelegen aan de rand van de Joodse wijk. Het labyrintachtig aangelegde paleis, in de 19e eeuw opgericht voor de grootvizier, vormt een groot contrast met de enorme rust die de grote binnenplaats uitstraalt. Hier verbleven ooit de vele vrouwen van de grootvizier. Zij konden alleen maar dromen over het weidse uitzicht dat het hooggelegen dakterras te bieden had: een blik over de stad, met op de achtergrond de palmboomgaarden en de besneeuwde bergen van de Hoge Atlas.

Medersa's

Koranscholen of medersa’s werden voor het eerst in de 11e eeuw in het Midden-Oosten gesticht. Via Egypte en Tunesië kwamen ze naar Marokko en in de 14e eeuw werd de eerste medersa in Fès gebouwd, de Medersa es-Seffarin. Een aantal van deze 14e-eeuwse medersa’s is in Fès nog steeds te bewonderen. De medersa Ben Youssef in Marrakech, die dateert van het midden van de 16e eeuw, is een van de grootste medersa’s van Marokko geweest. Deze koranschool is eigenlijk de traditionele universiteit van Marokko. Bijna duizend studenten studeerden er, opeengepakt in een honderdtal cellen op de eerste verdieping. Zij verdeelden hun tijd tussen de studie van de heilige teksten en het gebed. De medersa’s zijn vaak prachtig versierd; de Ben Youssef is een goed voorbeeld van Arabische-Andalusische kunst met perfecte verhoudingen tussen de prachtige versieringen en de oppervlakken.

Kashba's

Kashba's zijn vergelijkbaar met Europese middeleeuwse kastelen en versterkte huizen: ze boden bescherming tegen aanvallen en bedreigingen van buitenaf en werden bewoond door vooraanstaande personen en families. Het waren meestal imposante bouwwerken met een vierkante vorm en prachtige decoraties. Bij een kashba werden meestal ksour - enkelvoud ksar - gebouwd: berberdorpen van lemen huizen met een muur eromheen. Het bouwmateriaal verschilde per omgeving. Als er geen bergen in de buurt waren om stenen te winnen, werd er gebruikt gemaakt van aangestampte aarde, leem, water en stro. Ait Ben Haddou is de best bewaarde kashba van Marokko en staat op de Werelderfgoedlijst van UNESCO. In deze kasbah, die het decor vormde voor grote filmproducties als ‘Lawrence of Arabia’, ‘Jesus of Nazareth’ en ‘The Gladiator’, is het een wirwar van kleine straatjes, gangen en trappen. Deze kashba was ooit een belangrijke tussenstop voor karavanen tussen Ouarzazate en Marrakech.

Meren vol tranen

Lang geleden leefden er in het Marokkaanse plaatsje Imilchil in het Hoge Atlasgebergte een jongen en een meisje die verliefd op elkaar werden. Omdat ze tot verschillende stammen behoorden, mochten ze niet met elkaar trouwen. Ze huilden twee meren vol met hun tranen. Om zo veel verdriet te voorkomen wordt er elk jaar in september in Imilchil een huwelijksmarkt georganiseerd. Iedereen die op zoek is naar een huwelijkspartner, kan deze markt bezoeken. Wanneer men een geschikte partner vindt, kan er ter plekke worden getrouwd.

Geuren

De markten, bazaars en soeks in Noord-Afrika en het Midden-Oosten kennen een ongekend aantal variëteiten aan geuren. Alle mogelijke bloemengeuren uit de hele wereld zijn terug te vinden in (al dan niet) natuurlijke oliën en parfums. Een wandeling door een willekeurige soek of bazaar voert uw neus naar onmetelijke bloemenvelden en vergezichten. Ook in de traditionele streekgerechten speelt geur een onlosmakelijke rol bij de bereiding. De keur aan kruiden biedt een variëteit aan geur en smaak. Een belangrijk onderdeel van de zo geroemde gastvrijheid in deze landen is de uitnodiging om te blijven eten. Het bij binnenkomst reinigen van de handen speelt hierbij een belangrijke rol. Daarvoor wordt niet simpelweg water en zeep gebruikt, maar echt rozenwater dat de handen een heerlijke geur geeft. Daarnaast is rozenolie antiseptisch en heeft dus een reinigende werking.

Marokkaanse meester-muziek

Naast de prachtige koningssteden, een betoverende woestijn en de schitterende kustlijn schuilt in het majestueuze rifgebergte van Marokko een plaatsje dat een verrassende betekenis heeft binnen de muziekgeschiedenis. Het dorpje Jajouka is de bakermat van de Marokkaanse band The Master Musicians of Jajouka. Deze groep maakt ritme georiënteerde muziek, waarbij de hobo, oftewel ghaita, centraal staat. Het felle geluid van de ghaita wordt begeleid door snaarinstrumenten, fluiten en donderende trommels. De herhaling van ritmes en melodieën is kenmerkend voor de muziek uit Jajouka.

In 1968 kwam de westerse wereld voor het eerst in aanraking met de The Master Musicians of Jajouka: de toenmalige Rolling Stones-gitarist Brian Jones reisde met een vriend naar Marokko. Hij was sterk onder de indruk van de Marokkaanse muziek en ging er opnames van maken. Hier kwam later de lp Brian Jones presents the Pipes Pan at Joujouka uit voort. Dankzij Brian Jones kreeg de Marokkaanse band internationale aandacht, wat tot gevolg had dat andere musici naar Jajouka reisden en er concerten gaven. De meester-musici uit Jajouka bestaan nog steeds. Vorig jaar trad de band vier keer in Duitsland op, waarvan elk concert bijna uitverkocht was.