GRIEKENLAND

Algemene informatie

Ligging en landschap

Flora en fauna

In feite kunt u in Griekenland het hele jaar door genieten van uitbundige plantengroei: van januari tot maart veel orchideeën en lelie-achtigen, iets later in het jaar de koolachtigen, gevolgd in de zomer door een lawine van klokjesbloemen, primula’s en distelachtigen. In de lager gelegen gebieden verdort de vegetatie vanwege hoge temperaturen in de zomer, maar hoog in de bergen staat juist dan alles in bloei.

Op een eiland als Kreta dat 1/3 keer de oppervlakte van Nederland heeft, vindt u ca. 2000 verschillende plantensoorten waarvan een aantal uniek is. Overal in Griekenland ziet u de olijfboom met z'n grillig gevormde stam. En wie heeft zich niet al eens vergaapt aan de uitbundig bloeiende paarse bougainville. Vrij unieke landschildpadden komen op enkele plaatsen in Griekenland voor. In de Vlindervallei op Rhodos vindt u ontelbare vlinders.

Klimaat

Alle Griekse eilanden en de kuststrook van het vaste land inclusief de Peloponnessos hebben een Mediterraan klimaat; zachte vochtige winters en lange hete, droge zomers.

Nuttige adressen

Grieks Nationaal Verkeersbureau
Kerkstraat 61
1017 GG Amsterdam
Tel.: 0900-2025905

Ambassade van Griekenland
Amaliastraat 1
2514 JC Den Haag
Consulaat-Generaal van Griekenland
Westplein 9
3016 BM Rotterdam

Consulaat-Generaal van Griekenland
Westplein 9
3016 BM Rotterdam
Tel: 010-4365600

Beste reistijd

Het voor- en najaar zijn aangename periodes om in Griekenland te reizen, maar ook in de zomer brengt de zeewind aan de kust wat verkoeling. In Noord-Griekenland is het doorgaans iets koeler dan in het zuiden. Het oosten heeft in augustus veel te maken met de Meltemi-wind.

Drinkwater

In Griekenland kan men overal water uit de kraan drinken. Water bevat echter wel veel chloor. Aan te raden is om flessen water te kopen.

Elektriciteit

Het voltage is 220/230 Volt. Soms zijn er afwijkende stopcontacten in gebruik. U kunt dus een verloopstekker nodig hebben.

Eten en drinken

Griekse Eetcultuur
Wat de Griekse keuken en haar specialiteiten zo aantrekkelijk maakt is het typisch mediterrane karakter ervan. In de Oudheid, toen de koks even grote roem genoten als dichters, filosofen en redenaars, konden ze -dankzij de macht van Athene en Sparta- gebruik maken van een onuitputtelijke voorraad ingrediënten. Griekse kooplieden brachten kruiden, vruchten, groenten, gevogelte, varkens, runderen en wijnen mee van hun reizen. De handelshuizen rondom de Middellandse Zee zorgden voor een regelmatige toevoer. Op deze periode van rijkdom volgde een 400 jaar durende periode van armoede tijdens de Turkse overheersing. Ofschoon tegenwoordig het aanbod van winkels en markten overvloedig is, worden de keuken en de gebruiken nog steeds beïnvloed door de lange periode van schaarste. Etenstijden worden losjes gehanteerd, mensen ontbijten niet, maar eten om een uur of elf een hapje of kopen bij de 'pasatémpo'-handelaar een zakje pistachenoten, pompoen- of zonnebloempitten. 's Middags neemt men de tijd voor een min of meer overvloedig gerecht van salade en olijven. De namiddag biedt immers tijd genoeg voor een rustpauze. 's Avonds wordt dan ook niet veel meer gegeten, men gaat vaak uit, ergens heen waar men buiten kan zitten, drinkt iets en eet mezédes.

Olijven
Griekenland loopt voorop wat betreft de consumptie van olijfolie. In geen enkel ander land wordt per hoofd van de bevolking zoveel olijfolie genuttigd als in Griekenland. Veel gezinnen hebben zelf een paar olijfbomen in de tuin. Grieken gebruiken de olijven en de olie niet alleen zelf, maar het zijn ook nog eens de belangrijkste exportproducten van het land.
De beste olijfolie komt van Kreta, ook al wordt wel eens gedacht dat de kwaliteit van Griekse olijfolie niet zo goed is.

Mezédes
Naast een blik op de Akropolis die hoog boven de wijk uittorent, biedt de gezellige en sfeervolle wijk Plaka in Athene nog veel meer. In dit labyrint van kleine straatjes vol leuke winkeltjes, pleintjes met koele terrassen, livemuziek en cafeetjes, kunt u ook in een van de vele tavernes genieten van heerlijke gerechtjes. Deze zogenoemde mezédes worden ook door de Grieken zelf graag besteld, bijvoorbeeld wanneer ze hun vrienden in een gezellig café ontmoeten. Waarschijnlijk wordt het moeilijk kiezen uit al dit lekkers: kiest u voor melitzonosalata (geplette aubergine met olie, citroen en knoflook), dolmadakia (vlees of rijst gerold in een wijnstokblad) of tyropitakia (kaas verpakt in bladerdeeg)?

Vleesgerechten
De steile hellingen van het schrale Griekenland bieden geen gunstige voorwaarden voor veeteelt. Je treft er voornamelijk schapen en geiten aan, want deze dieren passen zich het best aan de vaak steile, stenige en dorre bergweiden. Deze kudden zijn in eerste instantie van belang voor de melk. Daaruit wordt yoghurt en kaas bereid, een belangrijk onderdeel van de Griekse voeding. Ook de verwerking van wol en leer is nog steeds een belangrijke tak van de economie. Toch heeft ook het vlees een plaatsje veroverd in de Griekse keuken.
Grieken geven echter de voorkeur aan jong vlees, kalf, lam of speenvarken. Schaap of geit is niet echt populair. Veel vlees moet daarom geïmporteerd worden, dit maakt het vrij duur waardoor veel vleesgerechten aan feestdagen verbonden zijn. Uit nood werd men echter vindingrijk, waardoor in ovenschotels vlees met vele andere ingrediënten wordt gecombineerd. De bekendste vleesgerechten uit Griekenland zijn Gyros, heerlijk geurend vlees aan een staand, draaiend spit, en Souvlakiá, een vleesspies van lams- of varkensvlees dat voor het grillen wordt gemarineerd.

Féta
Grieken zijn grote kaasliefhebbers. Ze nemen op het vlak van consumptie de tweede plaats, na de Fransen. De féta is veruit het populairst. Omdat deze kaas in grote stukken werd geperst kon je nooit de hele kaas, maar altijd een stukje krijgen. De naam féta betekent dan ook 'stukje'. Van oorsprong is féta een herderskaas, gemaakt van schapenmelk. Vandaag is een stuk féta met een paar zwarte olijven en een stuk brood een van de meest gegeten mezédes. Féta is ook een vast ingrediënt van de Griekse boerensalade. Verder wordt de kaas gebruikt om te marineren en als vulling in talloze gerechten. Wie de echte féta wil kopen moet erop letten kaas te kopen van schapenmelk. Féta van koemelk heeft een totaal andere smaak.

Retsina
Een van de bekendste Griekse dranken is retsina. De oorsprong van deze wijn ligt al in de verre Griekse oudheid. Al duizenden jaren geleden werd retsina bewaard in aardewerken kruiken, die verzegeld werden met hars van pijnbomen. Door het schudden van de wijn tijdens transport loste wat hars in de wijn op, waardoor de wijn op natuurlijke wijze en onopzettelijk een harssmaak kreeg. De Grieken waren dol op deze smaak en bovendien zou de hars een zuiverende werking hebben op de stofwisseling. Later, toen wijn in vaten en flessen bewaard werd, verdween het gebruik van hars voor de afsluiting. Om toch de oude vertrouwde harssmaak aan de wijn te geven, voegt men daarom sindsdien kunstmatig hars aan de wijn toe.

Oúzo – Griekse nationale drank
Zoals alle bewoners van mediterrane streken koesteren ook de Grieken een grote voorliefde voor anijs. Per slot van rekening is het met witte bloemtrossen bloeiende kruid afkomstig uit het oostelijke deel van het Middellandse Zeegebied en het Midden-Oosten. Toen de kunst van het distilleren, een uitvinding van de Arabieren, zich in het mediterrane gebied verspreidde begon men daar anijs in alcohol op te lossen en te gebruiken voor versterkende likeuren. Tegenwoordig wordt bijna overal in Griekenland oúzo gestookt, meestal in kleine hoeveelheden en op ambachtelijke wijze. Iedereen, zelfs de grotere merken, houdt zijn recept geheim. De juiste verhouding van kruiden is erg belangrijk om geen afwijking in de smaak te krijgen. Oúzo wordt bij voorkeur koud gedronken, met ijs en verdund met water. Het mag niét in de koelkast staan, want dan komen er kristalachtige schilfertjes in. Als nationale drank wordt oúzo als afsluiter van een maaltijd genuttigd, in het restaurant vaak als gastvrij gebaar van de eigenaar.

Fooi

Het geven van fooien wordt zeer gewaardeerd, maar kan bij een restaurant beperkt worden tot ongeveer 5%.

Fotograferen

Griekenland is een fotogeniek land en er zijn bijna geen beperkingen. Bij militaire plaatsen is het echter verboden te fotograferen en/of te filmen en in musea is flitsen niet toegestaan.

Geldzaken

De munteenheid in Griekenland is de Euro.
Creditcards worden over het algemeen geaccepteerd, zeker in de grotere winkels en in toeristische plaatsen. Pinautomaten zijn in alle toeristische gebieden aanwezig.

Grensdocumenten

Voor informatie over de benodigde grensdocumenten en eventuele visa verwijzen wij u naar: src-cultuurvakanties.nl/reisdocumenten

Kledingvoorschriften

Bij bezoek aan een klooster of kerk geldt een kledingcode: lange broek of rok tot over de knieën.

Nationale feestdagen

Reistijd

Souvenirs

Griekenland kent vele soorten souvenirs. Populair zijn (reproducties van) iconen, van goedkoop tot kostbaar, artikelen van leer, handwerk, kalenders met fraaie foto‘s van o.a. de eilanden, e.d. Antieke voorwerpen zijn verboden uit te voeren.

Telefoneren

Om naar Nederland te bellen draait u na de kiestoon achter elkaar het internationale toegangsnummer 00, het landnummer van Nederland 31, het netnummer (zonder 0) en het abonneenummer. U kunt internationaal bellen vanuit telefooncellen of in een OTE-kantoor. In Turkije heeft u speciale munten of een telefoonkaart nodig.
Het duurst is bellen met uw mobiele telefoon. De telefoon op uw hotelkamer is voordeliger. Nog goedkoper is een telefoonkaart die u overal kunt kopen en waarmee u kunt bellen vanuit een telefooncel.

Tijdsverschil

In Griekenland is het 1 uur later dan in Nederland.

Reisgidsen

De Zwerver is de reisboekenspecialist met een zeer compleet aanbod aan reisgidsen en landkaarten. Bestelde artikelen kunt u eenvoudig online afrekenen en ontvangt u binnen drie werkdagen! Bekijk de reisgidsen Griekenland.

Meteorakloosters

‘De in de lucht zwevende’, zo luidt de vertaling van Meteora. Liggend op bijna onbereikbare pieken van bijzonder gevormde rotsen lijken de Meteorakloosters ook daadwerkelijk te zweven. In de 14e eeuw bouwden de eerste kluizenaars hun woningen op de imposante rotsen als toevluchtsoord tijdens de strijd tussen het Servische en het Byzantijnse Rijk. Sindsdien zijn er in meer dan zeshonderd jaar vierentwintig kloosters verspreid over de rotsen gebouwd. De monniken konden de kloosters verlaten en bereiken via een touwladder of met behulp van een groot net dat naar boven of beneden werd getakeld. Tegenwoordig zijn er nog maar zes kloosters bewoond. Om deze te bezoeken zijn er nu gelukkig wel trappen en tunnels aanwezig.

Het paleis van Sissi

Keizerin Sissi kwam regelmatig op Corfu om te kuren en raakte geïnteresseerd in de Griekse mythologie. Tussen 1889 en 1892 liet zij hier een zomerpaleis bouwen dat zowel binnen als buiten met neoklassieke beelden werd gedecoreerd. Sissi zelf noemde het huis naar haar favoriete klassieke held Achilles: het Achilleion. Tegenwoordig doet het paleis dienst als museum, waar nog verschillende overblijfselen uit de tijd van Elisabeth en Wilhelm II, de latere eigenaar van het Achilleion, te bezichtigen zijn. Opmerkelijk zijn de verschillen tussen de Achillesbeelden die de voormalige bewoners lieten plaatsen. Sissi koos voor de stervende Achilles, die tracht een pijl uit zijn hiel te trekken. Wilhelm liet daarentegen een enorme staande Achilles ontwerpen: heldhaftig, sterk en onoverwinnelijk.

Boekentips

Mykene
Een ware Griekse tragedie
J. Zirkzee
Uitgeverij: Conserve
ISBN: 9054291435
In het meeslepende epos 'Mykene' zijn elementen uit de oude Griekse mythologie en geschiedenis met elkaar verweven tot een romantisch en avontuurlijk verhaal. De ambitieuze Agamemnon van Mykene trouwt met Klytemnestra, prinses van Sparta. Haar ondernemende zuster, de schone Helena, laat zich schaken door de charmante zoon van de Trojaanse koning en vormt indirect de aanleiding tot de Trojaanse oorlog.
Het beleg van de Trojaanse citadel werd al beschreven in de verzen van Homerus. De voorgeschiedenis werpt een heel ander licht op deze oorlog; een oorlog die de levens zal veranderen van eenieder die erbij betrokken is. Geheimen uit het verleden achtervolgen de hoofdpersonen Agamemnon, Klytemnestra en Helena tijdens de lange jaren van het beleg. Een dramatische ontknoping na de val van de stad is onvermijdelijk.
'Mykene' is meer dan een echo uit een schimmig verleden. De persoonlijke getuigenissen van Agamemnon, Klytemnestra en Helena schetsen een indringend beeld van de wereld van de vroege Grieken. Deze roman gaat niet over helden en goden, maar over mensen van vlees en bloed, met hun fouten en eigenaardigheden, twijfels en overtuigingen. In 'Mykene' ontvouwen de gebeurtenissen zich volgens dezelfde innerlijke logica die een ware Griekse tragedie kenmerkt.

Jacqueline Zirkzee is historica en publiciste. 'Mykene' ontstond na een jaren vergend onderzoek. Het verhaal is een mengeling van geschiedenisfeiten en romantische fictie geworden.

Alexander de Grote
Valerio Massimo Manfredi
Uitgeverij: Sijthoff
ISBN: 9024549957
Zijn naam werd onsterfelijk: Alexander de Grote, afstammeling van Achilles en Hercules. Vierentwintig eeuwen geleden trok hij ten strijde, eigenzinnig, avontuurlijk, sterk en inspirerend. Een legendarische held die op zijn veroveringstocht vele steden met zijn naam stichtte. Een veroveringstocht die hem voerde tot aan de Ganges in India.
De Italiaanse auteur en wetenschapper Valerio Massimo Manfredi schreef een groots opgezet, driedelig epos over Alexander de Grote. Het werden wereldwijd bestsellers. Deze 3 boeken; De zoon van de droom, Het zand van Amon, De grens van de wereld zijn nu in een band gebundeld.
Mani
Patrick Leigh Fermor
Uitgeverij: Klassieke Reizen, Uitgeverij Atlas
ISBN: 9045009323
Mani is het meest afgelegen, meest geïsoleerde en wildste gebied van Griekenland. Van de rest van het land afgesneden door de torenhoge bergketen van de Taigetos en ingeklemd tussen de Egeïsche en Ionische Zee, is deze rotsige centrale uitloper van de Peloponnesos het zuidelijkste punt van mediterraan Europa. Tussen Kaap Matapan, het antieke Tainaros, en de kusten van Afrika liggen alleen nog een paar verspreide eilanden. Dicht bij de laatste kaap ligt de grot die naar Hades leidt. Deze bergen waren volgens de bewoners het toevluchtsoord van hun voorouders, de Spartanen, toen er aan hun hegemonie achter de Taigetos een einde werd gemaakt. Het is een gebied vol peilloze afgronden, desolaat en ondoordringbaar, en de paar reizgers die zich er hebben gewaagd, wijzen steeds op een overeenkomst tussen de grillige rotsen en de mensen die er wonen. MANI is het verslag van het verblijf van Patrick Leigh Fermor in deze ruige streek, waarin hij op onnavolgbare wijze het heden en het verleden bij elkaar brengt. Het boek mag met recht een klassieker genoemd worden.
Voor een reis naar Griekenland zijn er genoeg reisgidsen te vinden die u op een handige manier wegwijs maken in het land en zijn geschiedenis. Maar er zijn ook andere mooie boeken die u een kijkje laten nemen in de wereld van de Grieken, van de Griekse mythologie tot het leven op een Grieks eiland.

Geschiedenis

Griekenland, een archeologisch wonder
Van de Akropolis van Athene tot het orakel van Delphi en van het heiligdom van Olympia tot het paleis van Knossos op Kreta; Griekenland is een grote archeologische schatkamer! De mythe in Griekenland voelt u overal. Hier lijken de goden nog steeds de hoogten van de Olympus te trotseren en lijken de helden van Homerus te zeilen over azuurblauwe wateren. U maakt er kennis met de Grieken uit de klassieke oudheid en vindt er de bakermat van onze beschaving, maar ook bijzondere overblijfselen uit latere tijden, zoals de Meteora-kloosters, Byzantijnse kerken, burchten van Kruisvaarders en Venetiaanse versterkingen. Naast alle archeologische pracht is ook de natuur wonderschoon. Op de Peloponnesos wisselen uitgestrekte zandstranden en rotsachtige kusten elkaar af en zorgen met het bergachtige achterland voor een paradijselijk landschap. Het onbekende noorden biedt kleurrijke plaatsen als Thessaloniki, Metsovo en Ioannina en afgelegen bergdorpjes. De Cycladen is zonder meer de meest schilderachtige eilandengroep van Griekenland. Hier kunt u genieten van de vriendelijke Griekse sfeer in witgekalkte dorpjes en gezellige vissershaventjes die worden omringd door diepblauw uitnodigend water. U wordt er verwelkomd door de gastvrije bevolking en kunt genieten van de heerlijke Griekse keuken en een glaasje raki of retsina. Ga mee met een van onze reisleiders en beleef uw eigen mythe in het archeologische wonder dat Griekenland heet!

Griekse Mythologie

Zeus, Apollo, Dionysos, het orakel van Delphi en de Minotauros; Griekenland kent al eeuwenlang een rijke mythologie. Volgens een van deze mythologische verhalen werd ieder jaar op bevel van koning Minos op Kreta 7 jongens en 7 meisjes uit Athene geofferd aan de in een labyrint opgesloten Minotauros, een monsterlijk wezen met de kop van een stier en het lichaam van een mens. Uit protest hiertegen liet de koningszoon van Athene, Theseus, zich met een nieuwe lichting slachtoffers naar Kreta inschepen. Hij slaagde erin het beest te doden en met de hulp van Ariadne, de dochter van koning Minos, vond hij via een rode draad zijn weg uit het labyrint.

Cultuur en geschiedenis

De Grieks antieke wereld heeft ons leven op velerlei gebieden als taal, gedachtegoed en wetenschappen beïnvloed. Niet voor niets wordt het oude Griekenland gezien als de bakermat van onze beschaving. De Grieken zelf haalden hun kennis grotendeels uit het oosten en gaven daar een eigen vorm aan. Zo ontwikkelden zij zich tot een volk van betekenis met hoogstaande beschavingen als die van de Cycladen-eilanden, van koning Minos op Kreta en de Myceense beschaving op de Peloponnesos met Agamemnon als beroemdste koning. Met de komst van de Griekse stadsstaten kondigde zich een nieuwe periode van culturele rijkdom aan, waarbij Athene in de 5e eeuw v.Chr. tot grote bloei kwam en mét haar de filosofie, wetenschap en schone kunsten. In deze gouden eeuw werd de demokratía geboren.

Antieke geneeswijzen

De antieke geneeskunst komt men nog overal tegen. Zo herkennen we in de esculaap de staf van de genezende god Asklepios en verbinden artsen zich met Hippokrates, verre nazaat van Asklepios, als zij diens eed afleggen. Asklepios’ heiligdom te Epidaurus was het centrum van de antieke geneeskunst, waar de zieke mens in zijn geheel (olos) werd onderzocht. De behandelingen die volgden, denk aan kleuren- en lichttherapie, koude en warme baden, ademhalingsoefeningen en yoga, dieet, medicinale kruiden én visualisatietechnieken, moest de patiënt ter plekke voor onbepaalde tijd ondergaan. Asklepios meende dat de menselijke geest een krachtig genezer is: een positief ingestelde, opgeruimde geest had een grote invloed op het fysieke welzijn.

Filosofen

Ons Europees wijsgerig denken heeft zijn oorsprong in het werk van Griekse filosofen, denk bijvoorbeeld maar aan de kennistheorie, de logica of de ethica. In het oude Griekenland maakte het filosofisch denken zich vrij van de traditionele mythische vormen. Men richtte zich op het wezen van het heelal en op de mens, op de menselijke waarden en op het zielenheil van het individu en zijn levenshouding. Een van de bekendste filosofen is Aristoteles, grondlegger van onze westerse wetenschap. Deze docent van Alexander de Grote (4e eeuw v.Chr.) heeft in de ethiek de leer ontworpen van het gulden midden. Heraclitus, die leefde in de 6e eeuw v.Chr., is bekend geworden door zijn befaamde spreuk panta rhei (alles stroomt). Hij beweert dat alles in beweging is en niets bestendig en vergelijkt daarbij het zijn met de stroom van een rivier en zegt dat men niet tweemaal in dezelfde rivier kan stappen.

Iconen en Iconoclasten

Kenmerkend voor de Grieks-orthodoxe Kerk is het gebruik van iconen. Het woord icoon is afgeleid van het Griekse woord eikón, dat afbeelding betekent. Het afbeelden van heiligen, Bijbelse figuren en martelaren is gebonden aan traditie, de icoonschilders hanteren vaste regels gebaseerd op bestaande schilderingen. De eerste afbeeldingen zouden niet door mensenhand zijn gemaakt, zoals de afdruk van Jezus Christus’ gelaat op de zweetdoek van de Heilige Veronica. Maria is voor het eerst afgebeeld, met het kindje Jezus op de arm, door de evangelist Lukas (‘Maria Odigítria’, Maria die de weg wijst). Voor heiligen en martelaren gaat de icoonschilder uit van portretten die tijdens hun leven zijn gemaakt. In de Grieks-orthodoxe kerken zijn iconen heilige voorwerpen, die door de gelovigen worden gekust. Men vereert zelfs de iconen waaraan wonderbaarlijke werkingen worden toegeschreven, die afgesmeekt worden met votiefplaatjes. In de 8e en de 9e eeuw protesteerden de zogenaamde iconoclasten tegen het gebruik van iconen, omdat zij hier een vorm van afgoderij in zagen. Men verbood toen de afbeelding van Bijbelse figuren. Uiteindelijk kwam er een einde aan deze beeldenstrijd waarbij de iconenvereerders zegevierden.

Dionysos

‘Laat ons drinken!’ Om de sleur van het dagelijkse leven even te vergeten, werd er in het oude Griekenland tijdens bacchanalen uitbundig feest gevierd en wijn gedronken. Volgens de Griekse mythologie bracht de halfgod Dionysos de druivenrank naar de Griekse wereld. Dionysos, zoon van oppergod Zeus, reisde door Griekenland en Azië in het gezelschap van saters, nimfen en bacchanten, die in roes en trans rituelen voltrokken ter ere van de wijngod.

Noord-Griekenland

In het noorden proeven we van het Ottomaanse verleden in onder andere de stad Ioannina. Hier leefde het meisje Frosini. Zij had een affaire met de zoon van de gevreesde leider van het gebied, Ali Pasha. Toen deze de affaire ontdekte, nam hij Frosini gevangen. Ze werd aan handen en voeten geboeid, met stenen verzwaard en het meer in geworpen, waar ze jammerlijk verdronk. Ook doen diverse verhalen de ronde over de voor de Balkan zo karakteristieke boogbruggen. Deze werden over wildstromende bergbeken gebouwd, zoals bij Kipi. Zo zouden de bruggen pas ‘geborgd’, stevig genoeg, zijn als er tijdens de bouw een offer werd gebracht in de vorm van een levend ingemetselde persoon.

Grieks Orthodoxe kerkjes

Door heel Griekenland treffen we kleine, vaak eeuwenoude kerkjes op de meest afgelegen plekken aan. Sommige zijn vanbinnen fraai beschilderd en behangen met iconen en andere religieuze attributen. Andere zijn eenvoudiger. Deze kerkjes werden gebouwd ter ere van een heilige, die de hemelse hulp moest inschakelen in tijden van nood. Zeker eens per jaar, op de naamdag van de heilige, komt er een Griekse priester, de pappas, om er de liturgie te vieren samen met de dorpelingen. In Griekenland viert iedereen die vernoemd is naar een heilige ook zijn of haar naamdag op diens feestdag, en krijgt verjaarscadeautjes.

Philhellenen

Letterlijk betekent het woord philhelleen ‘vriend van de Grieken’. De term werd gebruikt voor mensen, veelal met een klassieke opleiding, die Griekenland wilden bijstaan ten tijde van de onafhankelijkheidsoorlog tegen de Ottomanen begin 19e eeuw. Een bekende philhelleen was de Engelse dichter en avonturier Lord Byron. Hij had zich het lot aangetrokken van het eens zo hoogbeschaafde Griekse volk en vocht mee aan Griekse zijde tegen de Ottomaanse overheersers. Een zware koortsaanval na een ritje door een fikse regenbui werd hem fataal. Hij werd symbool van het philhellenisme. Elke Griekse stad heeft wel een straat genoemd naar Lord Byron, of op zijn Grieks: O Lordhos Výronos. In Athene staat zijn standbeeld aan de rand van de Nationale Tuinen: een jeugdige jongeman in de armen van een half ontklede Griekse maagd.

Mythe of werkelijkheid?

Een beroemde mythe is die over het ontstaan van de Trojaanse Oorlog. Hierin kibbelen drie godinnen, Hera, Athene en Aphrodite, over wie van hen de mooiste is. Prins Paris uit Troje speelt voor rechter en hij kiest Aphrodite. Als beloning mag hij de mooiste vrouw op aarde hebben. Dat is de schone Helena maar die is getrouwd met de koning van Sparta. Dus schaakt hij haar en neemt haar vervolgens mee naar Troje. De Spartaanse koning schakelt collega-koningen in om samen met hun legers Helena uit Troje terug te halen. De strijd wordt prachtig beschreven door Homerus in zijn Ilias. Dergelijke mythes zijn het onderwerp van de beroemde Griekse tragedies. Elk jaar worden er nog klassieke tragedies opgevoerd in antieke theaters als die van Epidaurus en Athene. Lange tijd dacht men dat de personages slechts mythologische figuren waren. Door diverse archeologische ontdekkingen zijn de wetenschappers er nu van overtuigd dat ze echt hebben bestaan, maar dat hun leven door Homerus ‘gekleurd’ is opgeschreven.

Het orakel van Delphi

Delphi was vanaf de 8 e eeuw voor Christus befaamd als de verblijfplaats van de god Apollo. Van heinde en verre trokken jaarlijks duizenden mensen naar Delphi om in de tempel van de zonnegod om raad te vragen bij het nemen van belangrijke en moeilijke beslissingen. De wachttijden waren vaak lang, en er moest flink worden betaald voor het stellen van een vraag. Eén van de priesteressen van de tempel, de Pythia, fungeerde als doorgeefluik van de voorspellingen en raadgevingen van Apollo. Zij zat op een driepotig krukje, dat boven een scheur in de grond stond. Uit die scheur stegen bedwelmende dampen op, die haar in trance brachten. De Pythia begon dan onverstaanbaar te brabbelen, waarvan niemand iets begreep, maar waarvan men aannam dat het een boodschap van Apollo was. Enkele andere priesters gaven een vertaling, een vaak cryptische voorspelling. Het orakel had veel invloed op zowel wereldlijke als geestelijke leiders, en de uitkomst van de raadpleging was dikwijls bepalend voor oorlog of vrede. 'Als je de rivier oversteekt zul je een groot rijk vernietigen'.

Die woorden kreeg koning Croesus van Lydië te horen, toen hij aan het Orakel van Delphi vroeg of hij oorlog moest voeren tegen Perzië. Het orakel kreeg gelijk, maar het bleek zijn eigen rijk te zijn.

Kolossus van Rhodos

De Kolossus van Rhodos wordt algemeen beschouwd als een van de zeven klassieke wereldwonderen. De Kolossus was een gegoten bronzen beeld van de zonnegod Helios, die door de Grieken vereerd werd en later Apollo werd genoemd. Het beeld was 32 meter hoog en stond aan de monding van de haven van het eiland Rhodos. Het werd gebouwd tussen 305 en 292 v. Chr. Deze data zouden verband houden met een grote overwinning van Rhodos in 305-304 v. Chr. - andere bronnen noemen 294-282 v. Chr. als bouwjaren. Men is niet zeker in welk jaar de Kolossus vernield werd door de aardbeving, maar het moet gebeurd zijn tussen 227 v. Chr. en 224 v. Chr. De brokstukken van het beeld hebben negen eeuwen bij de haven gelegen, tot de Arabieren het eiland in 653 n. Chr. veroverden. Volgens een legende waren er 900 kamelen nodig om de bronzen restanten van het beeld van Aleppo naar Syrië te vervoeren. Van de brokstukken is in de moderne tijd geen spoor meer teruggevonden. De Nederlandse taal heeft aan dit kunstwerk woorden als 'kolos' en 'kolossaal' overgehouden.
Een legende verhaalt dat het beeld wijdbeens boven de haven stond en dat schepen onder de benen doorvoeren. Dit is echter hoogst onwaarschijnlijk gezien de hoogte van het beeld en de breedte van de havenmonding. De brokstukken van het beeld zouden dan trouwens de haven hebben geblokkeerd. Het beeld was wellicht meer vergelijkbaar met het Vrijheidsbeeld, weliswaar op een lagere sokkel, en stond dichtbij de haven, maar meer landinwaarts.

De antieke Olympische Spelen

Bij de Kronos-heuvel in het antieke Olympia vonden in het jaar 776 v.Chr. de eerste Olympische Spelen plaats, ter ere van de oppergod Zeus. Van heinde en verre stroomden toeschouwers naar het heiligdom Olympia om hun plaatselijke helden tijdens de wedstrijden aan te moedigen. Vijf dagen lang konden zij genieten van de naakte atleten die in de verschillende takken van sport hun vaardigheden toonden. Naast hardloopwedstrijden en wagenraces werd er gestreden in de vijfkamp (speerwerpen, verspringen, discuswerpen, hardlopen en worstelen) en het pankration, een wrede combinatie van boksen en worstelen. Corruptie en vals spelen werden door scheidsrechters zwaar bestraft met zweepslagen of een geldboete. Met de boete werd een standbeeld van Zeus gemaakt, waarop met naam en toenaam de overtreding vermeld stond, als eeuwige schande voor oneervolle sporters. Een overwinning op de Olympische Spelen was het hoogste doel voor elke deelnemer. Direct na zijn zege kreeg de winnende atleet een palmtak overhandigd, en samen met de andere kampioenen moest hij in een feestelijke optocht naar de Zeustempel. Hier lagen de felbegeerde prijzen: kransen van de heilige olijfboom. Het belangrijkste dat een atleet voor zijn prestatie kon krijgen was echter niet deze lauwerkrans, maar de wetenschap de beste te zijn en de eer die dat met zich meebracht. En de eer gold niet alleen hemzelf, maar ook de stad waar hij vandaan kwam of de familie waartoe hij behoorde.

Paris'oordeel en de oorlog tegen Troje

De Trojaanse oorlog begon met de gouden appel die de twistgodin tussen Hera, Athene en Aphrodite gooide met de woorden 'voor de mooiste'. Ruzie was het gevolg en Paris, zoon van de Trojaanse koning Priamos, mocht het oordeel vellen. De godinnen trachtten de jongeman om te kopen met rijkdom, wijsheid en de mooiste vrouw ter wereld: Helena van Sparta. Paris kende Aphrodite de appel toe, en vertrok naar Sparta, waar Helena zich, bij afwezigheid van haar echtgenoot Menelaos, in Paris' armen stortte. Samen vertrokken ze naar Troje. Na de 'ontvoering' van zijn vrouw smeekte de bedrogen echtgenoot zijn broer Agamemnon, koning van Mycene, om hem te wreken met een oorlog tegen Troje. Helden als Achilles, Odysseus, Ajax en de wijze Nestor schaarden zich met hun legers achter Agamemnon. Voor hun vertrek voorspelde een waarzegster dat Troje in het tiende jaar zou vallen. Een jarenlang beleg volgde. De winderige stad met haar brede straten, fraaie huizen en schuine stadsmuren leek onneembaar; het was dan weer de ene, dan weer de andere kant die overwinningen boekte. Tien jaar lang bleef de strijd onbeslist, tot Odysseus het lot van Troje bezegelde met de list van het houten paard. Het gouden Troje werd geplunderd en platgebrand; de inwoners werden vermoord dan wel als slaven weggevoerd. De Grieken trokken huiswaarts: Menelaos en Helena naar Sparta, Agamemnon naar Mycene waar zijn vrouw en haar minnaar hem vermoordden, en Odysseus naar Ithaka, waar hij tien jaar later aankwam.

Monitauros van Kreta

Volgens de mythologie werden er ieder jaar op bevel van koning Minos op Kreta 7 jongens en 7 meisjes uit Athene geofferd aan de in een labyrint opgesloten Minotauros, een monsterlijk wezen met de kop van een stier en het lichaam van een mens. Uit protest hiertegen liet de koningszoon van Athene, Theseus, zich met een nieuwe lichting slachtoffers naar Kreta inschepen. Hij slaagde erin het beest te doden en met de hulp van Ariadne, de dochter van koning Minos, vond hij via een rode draad zijn weg uit het labyrint.

Het goud van Mycene

Op zijn zoektocht naar de authenticiteit van Homerus’ epos de ‘Ilias’, begon amateur-archeoloog Heinrich Schliemann in 1876 met opgravingen in de koningsburcht van Mycene. Vlak achter de beroemde Leeuwenpoort stuitte hij op een cirkelvormig terras, waar hij vijf graven vond. Omdat de stoffelijke overschotten overdekt waren met goud, was Schliemann ervan overtuigd dat hij de graven van Agamemnon en zijn familie had gevonden. Met deze ontdekking bracht hij de heldenwereld van Homerus tot leven.

Rhodos, eiland van Helios

Volgens de Griekse mythologie is Rhodos het eiland van de zonnegod Helios. Helios trok de zon met zijn wagen en vier paarden langs de hemel. Rhodos viel toevallig aan hem ten deel. Het was dag en Helios was net op zijn tocht langs de hemel, toen Zeus de wereld verdeelde onder de goden van de Olympos. Omdat Helios afwezig was, had hij niets gekregen. Toen hij terugkwam, beklaagde Helios zich bij Zeus. Deze was bereid een nieuwe verdeling te maken maar dat wilde Helios niet. In plaats daarvan vroeg hij Zeus en de andere goden erin toe te stemmen dat het eerstvolgende land dat uit zee zou oprijzen voor hem zou zijn. Op dat moment rees uit de zee een prachtig eiland op met een overvloed aan bloemen. Het was Rhodos…

Mamma Mia, here I go again...

Wie kent niet de prachtige verfilming van de musical Mamma Mia!, waarin een idyllisch stukje Griekenland het decor vormt: een pittoresk rotsachtig eilandje omringd door een azuurblauwe zee, waar nog nauwelijks een toerist te vinden is. Kortom, dé plek voor romantiek, die in deze film volop aanwezig is. Als u in deze eilandsfeer wilt blijven, is Mijn Griekse taverne een heerlijk boek om in weg te kruipen. De schrijver Tom Stone vertelt hierin over de gebeurtenissen in een strandrestaurant op het Griekse eiland Patmos. Met zijn vrouw en kinderen is hij hierheen getrokken om een taverne te runnen. Hoewel hij de nodige strubbelingen ervaart om het restaurant draaiende te houden, laat de auteur u ook genieten van zijn verhalen over zijn bijzondere ontmoetingen met lokale bewoners en buitenlandse bezoekers en deelt u binnen de kortste keren zijn liefde voor het prachtige eiland.

Zorba de Griek als grondlegger van de Sirtaki

Het grootste deel van de Griekse folkloristische dansen vindt zijn oorsprong in de oudste tradities. Ze uiten gevoelens van liefde of geluk, het voorbereiden van de mannen voor de oorlog of het uitbundig vieren van trouwfeesten. Iedere streek en elk eiland heeft wel zijn eigen dansen, waarvan de passen vaak weer verschillen van stad tot dorp en zelfs van de ene familie tot de andere, en waarbij de kostuums de regionale oorsprong, het dorp, de familie of de familiale toestand weerspiegelen. Hoewel de meeste toeristen bij het Griekse dansen vrijwel meteen denken aan de Sirtaki, is dit niet de meest populaire dans onder de Grieken. De oudste Griekse rondedans is de Syrtos, die al sinds de oudheid door zowel mannen als vrouwen wordt gedanst. De dansers houden elkaar bij de schouders vast en de leidende danser is met de daaropvolgende verbonden door een zakdoekje. Van het woord ‘Syrtos’ is de ‘Sirtaki’ afgeleid, een moderne variant die eigenlijk pas in de jaren zestig is ‘uitgevonden’, bij het verschijnen van de film ‘Zorba de Griek’. Geen klassieke dans dus, maar wel een dans die de toeristen graag meedansen!

Griekse dans

Als men het over Griekse muziek heeft, komt men al gauw uit bij een veeltal dansen, die een zeer belangrijk onderdeel vormen van de Griekse cultuur. Op de eilanden en het vasteland zijn er meer dan 300 verschillende soorten dansen. Iedere regio heeft haar eigen dans met een unieke choreografie, stijl, muziek en kostuums. De dansen op het vasteland zijn vaak wat pittiger dan de dansen van de eilanden, waar de dansers met zwierige passen over de dansvloer zweven. De Griekse dans is een heel oude traditie, die reeds door schrijvers als Plato en Aristoteles is aangehaald. Kinderen leren al van jongs af aan de volksdans van hun streek. Het dansen heeft in Griekenland een sociale functie: met Pasen of andere bijzondere gelegenheden, zoals bruiloften, naamdagen of doopfeesten, komen oud en jong samen om te dansen.