FRANKRIJK

Algemene informatie

Ligging en landschap

Flora en fauna

Door de grote verscheidenheid in landschappen geeft Frankrijk ook een breed beeld aan flora en fauna. De regering doet er veel aan om de nationale parken, waarvan er meerdere zijn in Frankrijk, zo goed mogelijk in stand te houden. Onder andere hierdoor leven in Frankrijk nog beren, lynxen, wolven en marmotten. Het moerasgebied van de Camargue is bekend om de flamingo’s en wilde paarden.

Klimaat

Frankrijk heeft grote verschillen in het klimaat. Langs de westkust is het klimaat gematigder dan in het midden van het land. In het westen zijn de zomers koeler en de winters zachter.

Nuttige adressen

Verkeersbureau Maison de la France
Prinsengracht 670
1017 KX Amsterdam
Telefoonnummer: 0900-1122332

Ambassade van de Franse Republiek
Smidsplein 1
2514 BT Den Haag

Consulaat Frankrijk
Vijzelgracht 2
1017 HR Amsterdam

Drinkwater

In Frankrijk kunt u overal water uit de kraan drinken. Het bevat wel meer chloor of kalk dan u gewend bent.

Elektriciteit

Het voltage is 220 Volt, gelijk aan dat van Nederland. Randaardestekkers moeten van een extra gat zijn voorzien i.v.m. de aarde-pen.

Eten en drinken

Hoewel de eetgewoontes in vooral het noorden van Frankrijk de laatste jaren zijn veranderd, neemt eten nog steeds een zeer belangrijke plaats in in het leven van de Fransman. Het ontbijt bestaat vaak uit koffie, thee of chocolademelk, samen met de traditionele croissant, stokbrood, boter en jam. Vooral op zondag wordt van de lunch ‘en famille’ nog steeds een groot feest gemaakt. De Fransen zijn zeer trots op producten van eigen bodem zoals rundvlees uit de Limousin, fruits de mer uit Bretagne en natuurlijk de foie gras uit de Périgord. Van de lokale producten worden in elke streek heerlijke specialiteiten gemaakt, wie kent niet de choucroûte uit de Elzas of bouillabaisse uit Marseille? Op het kaasplateau in restaurants zult u vrijwel altijd een lokale kaas aantreffen en bij de koffie geniet u van een lokaal likeurtje. En natuurlijk drinkt u bij elke maaltijd een heerlijke Franse wijn!

Wijnen van de Elzas
Al sinds de Romeinen wordt in de Elzas wijn verbouwd. De Elzas (noordoost Frankrijk) wordt in het westen begrensd door de Vogezen, in het oosten van Duitsland gescheiden door de Rijn. De Elzasser wijngaarden liggen in een strook van 120 km lang en 4 km breed. Op de heuvels is het droog en zonnig, door bescherming van de Vogezen. De Elzas is uniek onder de Franse wijngebieden. De verklaring ligt in druivensoorten met grote namen als Riesling of Sylvaner. Deze druiven, alleen voorkomend in de Elzas, worden gebruikt voor uitstekende witte wijnen. Deze wijnstreek onderscheidt zich van andere wijngebieden; de wijn is genaamd naar de druivensoort, de fles heeft een lange smalle hals en de wijn dient in de Elzas gebotteld te worden.

Wijnen van de Bourgogne
Wanneer de eerste wijn in de Bourgogne werd geproduceerd is niet bekend, maar toen de Romeinen de streek veroverden, werden de Bourgondische wijnstokken al gecultiveerd en ongeveer 400 jaar na Chr. was er wijnbouw op redelijk grote schaal. Vanaf de Middeleeuwen speelde de Kerk een belangrijke rol in de productie van de Bourgondische wijnen. De meeste en grootste wijngaarden waren in het bezit van de kloosterorden. De cisterciënzer monniken van Citeaux legden zich toe op de wijnbouw en stichtten onder andere 'Clos de Vougeot', een van de beroemdste ommuurde wijngaarden ter wereld, maar ook de adel hield zich bezig met het verbeteren van de kwaliteit van de Bourgondische wijnen. Tijdens de Franse Revolutie kwam hier verandering in. De kloosterorden werden ontbonden en vele edellieden eindigden onder de guillotine. Het gevolg was dat de oorspronkelijke grote wijngoederen werden versnipperd en in handen kwamen van kleine boeren en nog altijd is deze verkaveling van de Bourgondische wijnstreek sterk aanwezig. De Bourgogne telt dus veel wijnboeren, meer dan vijftigduizend.

L’Aïoli, toveren met knoflook, kruiden en groenten
De Provence staat bekend als moestuin van Frankrijk. Groenten en kruiden als asperges, artisjokken, sjalotten en knoflook zijn vanwege het milde klimaat al vroeg in het seizoen verkrijgbaar en van uitmuntende kwaliteit. Tijm, rozemarijn, salie, lavendel en nog vele andere kruiden behoren tot de natuurlijke flora van de Provence sinds de Romeinen hier 2000 jaar geleden de uitgestrekte wouden rooiden. De kale bodem die overbleef, werd al snel overwoekerd door kruiden en heidevelden. De bewoners van de Provence verkochten de kruiden aan apothekers, parfumeurs en specerijenhandelaren in Marseille, Nice en Grasse. Van de geurstoffen bereikte lavendel de top, terwijl bij de keukenkruiden farigoule (tijm) onmisbaar werd. Dit kruid laat zich goed combineren met producten als worst, ham, vijgen en pruimen en geneest volgens oude volksgebruiken aandoeningen van maag, darm en longen. Een typisch Provençaals gerecht waarin vele heerlijkheden samenkomen, is L’Aïoli; een soort mayonaise op basis van eidooier, (véél!) knoflook, olijfolie, citroensap, peper en zout. De saus wordt bereid in een vijzel, waarin deze ook geserveerd wordt, en begeleidt een schotel met allerlei soorten rauwe groenten, in vieren gesneden hardgekookte eieren en soms vis. Elke gast doopt groenten en andere heerlijkheden vervolgens naar hartenlust in de Aïoli...een historische dipsaus uit de Provence.

Tarte des Demoiselles Tatin, een taart die een legende werd.
Hoe wordt een gerecht een legende? In het geval van de Franse appeltaart, over de hele wereld bekend onder de naam Tarte Tatin, begint het spoor in een boerendorpje in de streek Sologne, in de Loirevallei. Daar tegenover het station staat een gepleisterd huis genaamd Hôtel Tatin, de plaats waar Stéphanie en Caroline Tatin de omgekeerde appeltaart met gebrande suiker uitvonden, die sindsdien hun naam draagt. Op een dag was Caroline, de jongste zuster en kokkin, bezig met de voorbereiding voor het bakken van een appeltaart. Ze had de appel in boter en suiker gekookt, een beetje gehaast deed ze het appelmengsel in de lege bakvorm. Ai, vergeten de taartbodem er eerst in te doen. Dat was natuurlijk niet de bedoeling, maar ze besloot het toch maar zo te laten en het deeg dan maar over de appels te spreiden. Ze bakte de taart, nam hem na enige tijd uit de oven, draaide hem om et voilà: la tarte renversé! Hôtel Tatin bestaat nog steeds, compleet met de oven die met hout en kolen gestookt werd en waarin de zusters hun taart bakten! Vandaag de dag bakt chef-kok Gilles Caillé dagelijks zo’n 10 Tartes Tatins, maar wel in een elektrische oven.

Fooi

Een fooi geven is gebruikelijk. Vaak is bedieningsgeld bij de rekening inbegrepen. Is dit niet het geval, dan wordt gewoonlijk een fooi van 5-10% gegeven.

Fotograferen

Bij grenzen, havens, vliegvelden, militaire installaties en sommige bezienswaardigheden mag u niet fotograferen en/of filmen.

Geldzaken

Banken en postkantoren zijn, met uitzondering van de lunch (ca. 13.00- 15.00), op werkdagen en zaterdagochtend geopend. In de meeste banken en hotels kunt u met Travellercheques en creditcards terecht. Ook ‘pinnen’ kan op veel plaatsen.

Grensdocumenten

Voor informatie over de benodigde grensdocumenten en eventuele visa verwijzen wij u naar: src-cultuurvakanties.nl/reisdocumenten

Nationale feestdagen

* 1 mei :Dag van de Arbeid
* 8 mei :Wapenstilstand 1945
* 5 mei :Hemelvaartsdag
* 15 en 16 mei :Pinksteren
* 14 juli :Nationale Feestdag
* 15 augustus :Maria Hemelvaart
* 1 november :Allerheiligen
* 11 november :Wapenstilstand 1918

Reisafstand

Souvenirs

Bekende souvenirs zijn de Eiffeltorentjes. Maar ook bekende streekproducten zoals kaas, worst en de vele verschillende soorten wijnen.

Telefoneren

Om naar Nederland te bellen draait u eerst het internationale toegangsnummer 00, dan draait u 31 (voor Nederland), vervolgens het netnummer (zonder 0), direct gevolgd door het abonneenummer.
Telefoneren met uw mobiele telefoon is erg duur. Vanuit uw hotelkamer bellen is goedkoper, vanuit een telefooncel (met een telefoonkaart) het goedkoopst.

Tijdsverschil

Er is geen tijdsverschil.

Reisgidsen

De Zwerver is de reisboekenspecialist met een zeer compleet aanbod aan reisgidsen en landkaarten. Bestelde artikelen kunt u eenvoudig online afrekenen en ontvangt u binnen drie werkdagen! Bekijk de reisgidsen Frankrijk.

Vézelay en de Maria Magdalenacultus

Vézelay, het schilderachtige dorpje in de Bourgogne, was in de Middeleeuwen een van de belangrijkste bedevaartsoorden van Europa. Grote scharen pelgrims kwamen naar de Basiliek Ste. Madeleine, ter ere van Maria Magdalena, de vrouw die door Christus werd genezen, die aanwezig was bij zijn kruisiging en die de eerste zou zijn geweest aan wie Christus na zijn opstanding verscheen. De beenderen van Maria Magdalena zouden in de 9e eeuw door een monnik vanuit uit Aix-en-Provence naar Vézelay zijn gebracht. Het gerucht deed namelijk de ronde dat Maria Magdalena samen met de heilige Lazarus vanuit het Heilige Land in de Provence was beland om de kerstening nieuw leven in te blazen. Toen bekend werd dat het klooster van Vézelay de beenderen van Maria Magdalena in bezit had en dit ook nog eens werd erkend door de paus, werd het Franse dorpje overspoeld met pelgrims. Zo veel zelfs, dat er in 1096 een nieuwe kerk moest worden gebouwd. Vézelay werd bovendien het belangrijkste verzamelpunt in Frankrijk voor de pelgrimages naar Santiago de Compostela in Spanje. Maar in het jaar 1269 sloeg het noodlot toe. Er waren al twijfels gerezen over de authenticiteit van de relikwieën, en toen ‘per ongeluk’ in een grot bij St. Maximin in de Provence de ‘echte’ beenderen van Maria Magdalena werden gevonden, moest Vézelay machteloos toezien dat de stroom pelgrims drastisch afnam.

Château de Peyrepertuse

Op circa 800 meter hoogte in de Franse Pyreneeën ligt de ruïne van Château de Peyrepertuse, bij het plaatsje Duilhac-sous-Peyrepertuse. De naam ‘Peyrepertuse’ komt voort uit het Occitaanse ‘pèira’ (steen) en ‘pertusa’ (met gaten) en verwijst naar de rots waarop het kasteel staat. De eerste vermeldingen van het kasteel dateren van voor de Kathaarse tijd. Het is dan ook geen Kathaarse vesting, maar bood wel onderdak aan talrijke sympathisanten van deze christelijke afsplitsing. De kasteelheer Guilhem de Peyrepertuse werd voor zijn steunbetuiging aan de Katharen tot twee keer toe door de Paus verbannen. Peyrepertuse heeft niet veel geleden onder de twintig jaar durende kruistocht van de Rooms-Katholieke Kerk tegen de Katharen, omdat Guilhem de Peyrepertuse zich in 1217 zonder tegenstand overgaf aan kruisvaarder Simon de Montfort. Toch werd het kasteel, in tegenstelling tot veel andere in de regio, nooit door De Montfort ingenomen. Tot 1240 bleef het een toevluchtsoord voor gevluchte Katharen, totdat de Franse koning Lodewijk IX het complex opkocht. Het kasteel bestaat eigenlijk uit twee afzonderlijke bouwwerken, met elkaar verbonden door een trappenwerk. Het lagere gebouw werd in de 11e eeuw gebouwd door de koningen van Aragón. Lodewijk IX liet later het hogere bouwwerk aanleggen.

Château de Chenonceaux

De geschiedenis van Château de Chenonceaux is een ware roman, met in de hoofdrol de minnares van koning Hendrik II, Diane de Poitiers. Diane, de hertogin van Valentinois, was de meest aanbeden en invloedrijkste vrouw aan het Franse hof. Een positie die haar verzekerde van vele vijanden, onder wie koningin Catherine de Medici, de echtgenote van Hendrik II. Hendrik had weinig aandacht voor zijn vrouw en had tot overmaat van ramp zijn twintig jaar oudere minnares Diane ook nog eens een kasteel geschonken: Chenonceaux, een vriendelijk, intiem kasteel dat aan het begin van de 16e eeuw was gebouwd. Diane veranderde het landelijke kasteeltje in een paleisje met Koninklijke allure en ontving er met zeer grote regelmaat de koning en zijn gevolg. Toen de koning in 1559 tijdens een toernooi dodelijk gewond raakte, besloot Catherine wraak te nemen op de zo gehate minnares. Ze eiste dat Diane Chenonceaux aan haar overdroeg. Catherine wijdde vervolgens al haar tijd en energie aan haar nieuwe onderkomen. Niets in Chenonceaux mocht ooit nog herinneren aan de aanwezigheid van Diane. Catherine verfraaide Chenonceaux met renaissanceornamenten en een nieuwe tuin ,en het paleis werd via een brug, voorzien van twee boven elkaar geplaatste galerijen, verbonden met de andere oever van de rivier. De feestelijke opening van la Grande Galerie maakte Chenonceaux tot het middelpunt van het Franse hofleven, van waaruit Catherine Frankrijk met strakke hand regeerde.

Mont-Saint-Michel

Op verzoek van de aartsengel Michael bouwde Aubert, bisschop van Avranches, in 709 een klein kerkje vlak voor de kust van Normandië. Hier kon hij zich in alle rust en eenzaamheid terugtrekken om te bidden. De natuur hielp hem daarbij een handje: het vroegmiddeleeuwse kerkje was alleen bereikbaar als het eb was; bij vloed werd de rotspartij omringd met water. Wanneer u Mont-Saint-Michel nadert, wordt u getrakteerd op een prachtig schouwspel: een opeenstapeling van gotische 13e-eeuwse gebouwen met de grote kerk op de top als absolute blikvanger. Jaarlijks bezoeken duizenden mensen dit eilandje, maar gelukkig zijn er voldoende kleine steegjes en straatjes waar u rustig kunt slenteren.

Filmfestival van Cannes

Het hele jaar door kunt u de internationale jetset in Cannes zien flaneren. Maar in de maand mei, als het Internationale Filmfestival gehouden wordt, bereikt het aantal beroemdheden dat een bezoek brengt aan deze mediterrane stad zijn hoogtepunt. In 1946 werd voor het eerst het filmfestival georganiseerd. Het gemeentebestuur vond dat de inwoners na het einde van de oorlog wel een opbeurend verzetje konden gebruiken. In de loop der jaren is dit aardigheidje uitgegroeid tot een internationaal festival vol glitter, glamour en beroemde filmsterren.

Kunstenaars aan de Franse Côte d'Azur

De bijzondere lichtinval, de rust en de prachtige landschappen; de schoonheid van de Franse Côte d’Azur trekt al eeuwenlang vele kunstenaars. Hiertoe behoren onder anderen de impressionisten Renoir en Monet, maar ook Matisse, Chagall, Picasso en Soutine. In dit gebied zijn dan ook tal van musea te vinden waar u de werken van deze beroemde kunstenaars kunt bewonderen. Maar ook op straat kunt u van kunst genieten. Als u door de kuststeden wandelt, ziet u namelijk overal kunstenaars aan het werk. Neem ook eens een kijkje in een van de vele ateliers die de steden hier rijk zijn. Kortom, de Côte d’Azur biedt niet alleen zon en zee maar ook volop cultuur!

Boekentips

Verborgen Frankrijk
David Scherpenhuizen en Nathalie van Koot
Uitgeverij: Dominicus Thema
ISBN: 978 90 257 4123 5
Recensie van NBD|Biblion (Mathieu Kockelkoren): Sinds de Da Vinci Code is het populair om kerkelijke symbolen te interpreteren, overal pauselijke complotten en doofpotten achter te zoeken en geheime boodschappen te ontcijferen van Jezus en vooral Maria Magdalena. In deze mooi uitgegeven en aanstekelijk geschreven gids wordt van deze nieuwsgierige gesteldheid optimaal gebruik gemaakt. In twee grote reizen door Noord- en Zuid-Frankrijk wordt in bv. Chartres, Avignon en Carcassonne gezocht naar sporen die de gnostische oorsprong van het christendom duiden of de esoterische symboliek in de gotische kathedralen. De gids heeft aldus iets van een spannende speurtocht, waarbij ook opdrachten aan de lezer passen. Een dergelijk uitgangspunt zou snel kunnen leiden tot een hocus pocusboek, maar de luchtige aanpak geeft de (speculatieve) gids iets aanstekelijks: ook de sceptische lezer zal baat hebben bij het kritisch bestuderen van verrassende en onverklaarbare details in godshuizen of dubieuze episodes uit de kerkgeschiedenis. Met veel illustraties in kleur: foto's en afbeeldingen.

Het Magdalena mysterie Kathleen MacGowan
ISBN 9022992543
A.W. Bruna Uitgevers B.V. Tweeduizend jaar lang heeft een groot geheim verborgen gelegen in de rotsachtige wildernis van de Franse Pyreneeën: een verzameling perkamentrollen die in de eerste eeuw door Maria Magdalena werden beschreven. Maureen Paschal, een jonge Amerikaanse journaliste blijkt de uitverkorene te zijn die als enige dit geheim kan ontrafelen. In deze adembenemende thriller worden de levens van illustere historische personen met elkaar verbonden. Van kunstenaars als Botticelli tot Europa’s heersers als de de’Medici’s en Borgia’s. Van Jeanne d’Arc tot Leonardo da Vinci en van koning Arthur tot Jezus Christus en Maria Magdalena.

Gare du Nord
Phillip Frederiks
Uitgeverij: Conserve
ISBN: 9054291788
Philip Freriks kwam voor het eerst op het station Gare du Nord aan toen hij dertien was, maar er volgden daarna nog velen aankomsten en vertrekken...Freriks vertelt over gebeurtenissen die op dit beroemde station afspeelden, maar ook over de republiek Frankrijk met haar schaduwkanten en heerlijke hebbelijkheden.

De Da Vinci Code Dan Brown
Uitgeverij: Luitingh
ISBN: 902458004
De afspraak tussen professor Robert Langdon en de curator van het Franse Louvre vindt nooit plaats. De curator is vlak voor hun ontmoeting vermoord. Als snel word Langdon de belangrijkste verdachte in deze zaak, als blijkt dat de curator vlak voor zijn dood zijn naam op de grond geschreven heeft. De kleindochter van de curator helpt Langdon te vluchten. Samen proberen ze de aanwijzingen die de curator achtergelaten heeft te ontcijferen. Alle symbolen verwijzen naar het werk van Da Vinci, voor wiens `Mona Lisa' het lijk gevonden is. Maar de politie en de moordenaar zitten hen op de hielen...

Geschiedenis

Elzas-Lotharingen en de Maginotlinie
Frankrijk bouwde na de eerste wereldoorlog langs de Duitse grens een fortenlinie om het heroverde Elzas-Lotharingen te beschermen. De fortenreeks werd vernoemd naar André Maginot, minister van Oorlog. De linie bestond uit een groot aantal ondergrondse forten. Aangenomen werd dat de Belgische Ardennen een onneembare hindernis waren voor de Duitsers. De Maginotlinie werd daarom niet doorgetrokken tot de Noordzee.
Frankrijk verklaarde Duitsland de oorlog toen dat land Polen binnenviel. In 1940 viel Duitsland door België Frankrijk binnen. De tankdivisies stootten door de Ardennen en de gevechtsvliegtuigen vlogen erover. Ze ontweken de Maginotlinie. Franse troepen schoten België te hulp. Duitse pantserkorpsen vielen daarop bij Sedan Frankrijk binnen. Zij braken door de zwakke uitlopers van de Maginotlinie. Het Franse leger werd omsingeld. De Franse regering moest de capitulatie tekenen.

6 juni 1944 D-Day
Geallieerde troepen landen in Normandië
Het begin van de bevrijding van het Europese vasteland tijdens de Tweede Wereldoorlog begon op D-Day. Hoewel de term D-Day in het Amerikaanse leger aangeeft dat er een aanval of een operatie gepland staat, wordt het toch veel geassocieerd met de landing van de troepen in Normandië op 6 juni 1944. Onder de codenaam Overlord werd de grootschalige invasie in het gebied Neptune, Normandië, gepland. Bijna 3 miljoen man namen onder leiding van admiraal Sir Bertram Ramsay en generaal Bernard Montgomery deel aan de overtocht over Het Kanaal naar Frankrijk. De invasie, die nog steeds tot een van ‘s werelds grootste amfibische operaties behoort, begon in de vroege ochtend van 6 juni met luchtlandingen en een massale amfibische aanval. Tot 22 augustus vochten de grondstrijdkrachten om het Normandische bruggenhoofd te behouden, met uiteindelijk de val van Parijs als resultaat. Op 12 september passeerde het Amerikaanse leger in Eysden de Nederlandse grens. Een half jaar later, op 5 mei 1945, werd het vuren gestaakt en Nederland bevrijd.

14 juli 1789 De bestorming van Bastille
De onrust nam toe
Het ging niet goed met Frankrijk, ondanks de financiële hervormingen die Lodewijk XVI invoerde liepen de staatsschulden steeds verder op. De onrust die er onder de bevolking heerste nam alleen maar toe omdat de zwakke regering weinig aan deze situatie deed. Het volk ondernam actie en riep 17 juni 1789 uit tot Nationale vergadering. De fedoale rechten en standenprivileges afschaft en de rechten van de burgers geproclameerd. Op 14 juli 1789 was het dan zover: het volk bestormde de Bastille. De gevangenis in Parijs, het symbool van de absolute monarchie, werd bezet en de gevangen vrijgelaten.

Roerige tijden
De Revolutie was begonnen en het land ging een roerige tijd tegemoet. Zelfs de bekwame Necker en Callone stonden hier machteloos tegenover. De macht werd betwist tussen de Girondijnen, de gematigde republikeinen en de radicale Montagnards met de bekende personen Danton, Robespierre, Hebert en Marat. Volgens de revolutionairen waren alle misstanden veroorzaakt door de adel met al hun privileges. Maar dit beeld was niet helemaal terecht, want elke bevolkingsgroep had zijn eigen privileges. Dit was dan ook reden dat de hervormingen niet in het absolutistische Frankrijk doorgevoerd konden worden.
De machtige Napoleon Bonaparte
De radicale fase van de revolutie werd in 1792 bereikt. Robespierre werd gedood op het moment dat hij de ruziënde radicale aanhangers Danton en Hebert ten val bracht. De rust keerde even terug in deze verwarde situatie en de laatste periode van de revolutie, het Directoire, brak aan. Op 9 november 1799 volgde een staatsgreep en het consulaat werd ingericht met als belangrijkste man Napoleon Bonaparte.

Elk jaar op de Quatorze juillet wordt de revolutie in Frankrijk nog steeds herdacht.

De Slag om Verdun
Een van de meest bloedige veldslagen tijdens de Eerste Wereldoorlog was de Slag om Verdun in 1916. Nog steeds wordt naar deze veldslag gerefereerd als symbool van zinloos bloedvergieten tijdens de Eerste en Tweede Wereldoorlog. Vanwege de strategische ligging aan de Maas, was Verdun al eeuwenlang een onneembare vesting voor buitenlandse aanvallers. Omdat het Duitse leger tijdens de Eerste Wereldoorlog vastliep aan het westelijke front, achtte zij het noodzakelijk om Verdun in te nemen. De Duitse opperbevelhebber Erich von Falkenhayn koost juist Verdun uit, omdat hij wist dat de Fransen veel waarde hechtten aan deze plaats en het niet zonder slag of stoot zouden opgeven. Von Falkenhayn hoopte dat Franse troepen hier massaal bijeen zouden komen, zodat de Duitsers ze op één plek konden uitschakelen. Aan de Duitse bestorming ging een urenlang, verwoestend trommelvuur van granaten vooraf, dat tot ver buiten de regio was te horen. Naar verluid werden op de eerste aanvalsdag door 1225 kanonnen circa een miljoen granaten afgevuurd op de Franse linies voor Verdun. Duitse soldaten die vervolgens te voet de linies binnendrongen, konden aanvankelijk eenvoudig doorlopen, maar stuitten later onverwachts op Franse troepen die het trommelvuur overleefden en geenszins van plan waren hun terrein op te geven. Het luidde een moeizame, maandenlange strijd die aan beide kanten honderdduizenden levens zou gaan kosten. In juni en juli 1916 waren de gevechten tussen de Fransen en Duitsers rondom Vermin op zijn felst. Soldaten gingen elkaar te lijf met wapens variërend van granaten tot bajonetten. De Duitse troepen kwamen ver en konden Vermin al zien liggen, maar werden uiteindelijk door de Franse verdediging bij Fort de Souville weggeschoten. De aanval was hiermee definitief gefaald. Naar schatting vielen tijdens de Slag om Verdun circa 263.000 doden en raakten nog eens een kleine half miljoen soldaten gewond.

De loopgraven
De Eerste Wereldoorlog staat te boek als loopgravenoorlog pur sang. Eeuwen voor deze oorlog werden er echter al loopgraven gebruikt, bijvoorbeeld onder Julius Caesar. Maar het was ten tijde van de Eerste Wereldoorlog dat het uitgraven van deze gangenstelsels tot kunst werd verheven. De loopgraven reikten in deze periode bijna van de Noordzee tot aan Zwitserland. Allerlei tactieken werden bedacht om de stelsels zo veilig mogelijk te maken tegen vijandelijk vuur. De kant van de loopgraaf aan de vijandelijke linie heet de borstwering, de kant daar tegenover de rugdekking. Nadat soldaten massaal de dood vonden door hun hoofd boven de gangen uit te steken om te kunnen schieten, werden er schietgaten in de borstwering gemaakt. Allerlei materiaal werd gebruikt om de zijkanten van loopgraven te verstevigen; van zandzakken en houten planken tot kippengaas. De bodems werden met vlonders bedekt, om niet tot aan de enkels of verder in de modder weg te zakken. Door slecht weer stonden soldaten soms dagenlang achter elkaar met dezelfde sokken en laarzen in een bodem water, wat veelal ‘loopgravenvoeten’ veroorzaakte: geïnfecteerde, opgezwollen voeten die na verloop van tijd zelfs afstierven. Later werden soldaten verplicht voldoende schone sokken mee te nemen naar het front, waar streng op werd toegezien. Loopgraven werden in een zigzagpatroon aangelegd. Zo kon een vijandelijke soldaat die in een loopgraaf sprong niet over lange afstand schade brengen. Hierdoor werden handgranaten populair; deze konden door de lucht in een gang verderop worden gegooid. Omdat loopgraven regelmatig door een muur van ondoordringbaar prikkeldraad was omheind, werden de eerste tanks ingezet om door deze wallen heen te breken. Loopgraven die voor langere tijd in gebruik waren, werden van heuse onderkomens voorzien. Zo had vrijwel iedere officier had zijn eigen uitgegraven vertrek. Ooggetuigen vertelden over diverse vertrekken voorzien van parket, tapijten, meubilair en gordijnen. Hierbuiten stonden plantenbakken. Voor bombardementen waren onderkomens diep in de grond uitgegraven, bereikbaar met een trap.

Cézanne

De kunstenaar Paul Cézanne maakte maar liefs 950 oliedoeken en 650 aquarellen waarin licht en kleur een belangrijke rol speelden. Een groot deel van zijn carrière bracht hij door in de Provence waar de meester-schilder veel inspiratie vond.

Al tijdens zijn schooltijd volgde de jonge Paul Cézanne vol passie schilder- en tekencursussen. Toch besloot hij na het afronden van zijn opleiding bij de bank van zijn vader te gaan werken. Uiteindelijk won zijn grote passie het van zijn kantoorbaan en koos hij, tegen de wil van zijn vader, voor de kunst. Cézanne reisde naar Parijs zijn vriend Emile Zola achterna. Cézanne settelde zich in de Franse hoofdstad om aan de Académie Suisse te studeren. Na verschillende afwijzingen van de ‘salon’, exposeerde Cézanne in 1863 voor het eerst met zijn werk op de Salon des Refusés, de Salon van de geweigerde. Hoewel hij weinig aansluiting vond bij de impressionisten in zijn omgeving, besloot hij in 1874 toch mee te doen mee met de eerste expositie van deze kunststroming. Zelfs na de 2e expositie van deze groep had Cézanne nog steeds geen grote successen geboekt. Uiteindelijk in 1882, twintig jaar na zijn eerste poging, werd zij werk toegelaten in de Salon.


Verdriet en geluk
De erfenis die het overlijden van zijn vader Cézanne in 1886 bracht gaf hem, naast veel verdriet, ook een financieel onafhankelijke positie. De verkoop van zijn schilderijen verliep namelijk nog steeds erg moeizaam. De erfenis gaf hem de ruimte om zijn droom na te blijven streven. Het verdriet om zijn vader weerhield Cézanne niet om ditzelfde jaar met zijn grote liefde Hortense Fiqet te trouwen.


Eindelijk erkenning
Na verschillende tentoonstellingen en exposities blijft het grote succes uit. Cézanne besluit dan ook om in 1897 Parijs de rug toe te keren. Hij vestigt zich definitief in Aix-en-Provence. Jaren van hard werken en doorzetten begint eindelijk zijn vruchten af te werpen. Na de wereldtentoonstelling in Parijs in 1900 krijgt zijn naam in het buitenland bekendheid. Ook jonge kunstenaars zijn onder de indruk van de schilder. Ze komen naar de Provence om hem aan het werk te zien en vragen hem om tips en wijze raad.

Prinses Gracia

Grace Kelly, de bekende Hollywood-actrice en Oscarwinnares, veroverde wereldwijd de harten van drie miljoen televisiekijkers, toen zij op 19 april 1956 in het huwelijk trad met Prins Rainier III van Monaco. Ze was een knappe miljonairsdochter, een gevierd actrice en, na haar huwelijk met Rainier, prinses Gracia van Monaco. Grace en Rainier hadden elkaar in 1954 ontmoet tijdens de opnames van de film ‘To Catch a Thief’ aan de Franse Rivièra en op het Film Festival van Cannes. Beide waren op slag verliefd en al snel vroeg de prins van Monaco de Hollywood-actrice ten huwelijk. Haar besluit om te trouwen met Rainier en te stoppen met acteren maakte Grace Kelly een gewild onderwerp voor paparazzi. Grace schonk Rainier drie kinderen: Caroline, Albert en Stephanie. In 1982 kwam aan het ‘sprookje’ van de prinses van Monaco abrupt een einde. Samen met haar dochter Stephanie stortte Grace met haar auto in Monaco in een ravijn. Stephanie wist uit de auto te klimmen en had enkel wat lichte verwondingen. Grace was bewusteloos en stierf de volgende dag, op 14 september, aan haar verwondingen. Over de oorzaak van het ongeluk gaan vele theorieën de ronde. Sommigen beweren dat de 17-jarige Stephanie de auto bestuurde, anderen denken dat Grace door een lichte beroerte of een hartaanval de macht over het stuur verloor. In de St.Nicolaas kathedraal van Monaco kreeg de 52-jarige Grace Kelly een Koninklijke begrafenis.

De geboorte van het Impressionisme

‘Ik wil het onmogelijke! De andere schilders schilderen een brug, een huis, een boot. Ik wil de atmosfeer schilderen waarin de brug, het huis, de boot zich bevindt, de schoonheid van de stemming, en dat is niets anders dan het onmogelijke.’ Met deze woorden beschreef Claude Monet zijn visie op de schilderkunst en daarmee de essentie van het impressionisme: het vastleggen van de stemming en de atmosfeer. Monet wordt gezien als de grondlegger van het impressionisme; hij had de revolutionaire techniek van het impressionistisch schilderen als geen ander onder de knie. Impressionisten schilderen vanuit hun beleving, hun feitelijke visuele waarneming. Het uitgaanspunt was niet langer een stabiele werkelijkheid, maar de veranderlijke werkelijkheid. Door het schilderen à plein air, in de open lucht, ontstond de kenmerkende impressionistische techniek van een snelle schetsmatige schilderstoets met duidelijk zichtbare verfstreken. Deze snelle manier van schilderen was het gevolg van de haast die de schilders hadden om in de veranderlijke werkelijkheid momenten vast te leggen en deels uit de drang om de werkelijkheid van de persoonlijke waarneming te benaderen. Het impressionisme ontstond in Frankrijk in de 2e helft van de 19e eeuw en wordt gezien als de eerste moderne kunststroming. Het was vooral een reactie op de heersende opvattingen in de kunst, die bepaald werden door de strakke regels van het classicisme. Kunstenaars als Degas, Renoir en Monet probeerden het alledaagse leven zo direct mogelijk weer te geven. Ze werkten hiertoe vooral op locatie, wat dankzij de uitvinding van de verftube voor het eerst goed mogelijk was. De naam ‘impressionisten’ werd in eerste instantie door een spottende journalist gebruikt, maar werd uiteindelijk door de kunstenaars van deze stroming met trots gedragen.

In de tweede helft van de 19e eeuw was Parijs de modernste stad van Europa. Langs de brede avenues was het nieuwe Parijs ontstaan: een stad van cafés, restaurants en theaters. Deze elegante modieuze stad was zeer geliefd bij de impressionisten. Zij waren de eersten die het moderne stadsleven vastlegden. Met hun taferelen van parken, bruggen en stations schilderden ze een levendig beeld van de stad en de wereld van de gegoede burgerij die flaneerde over de brede boulevards. Tijdens de reis Impressionisme in Parijs reist u in de voetsporen van onder anderen Monet, Manet, Degas en Renoir. Hun schilderijen zullen u meer over het leven in deze moderne geïndustrialiseerde stad vertellen dan de geschiedenisboeken.

Het Frankrijk van Vincent van Gogh

Het Portret van Dokter Gachet
Tijdens zijn leven mocht Vincent van Gogh slechts de verkoop van één schilderij meemaken. Na zijn dood veranderde dit al snel en werd het werk van de schilder gewild onder kunstliefhebbers. In 1990 ging zijn duurste werk ooit van de hand: de Japanse papiermagnaat Ryoei Saito kocht het schilderij 'Het Portret van Dokter Cachet' voor 82,5 miljoen dollar. De oorsprong van dit schilderij valt terug te leiden naar het jaar 1890. Van Gogh trok na zijn ontslag uit het hospitaal in St.Remy-de-Provence naar het rustige plaatsje Auvers-sur-Oise, op aanraden van kunstenaar Camille Pissarro. Hier kwam hij onder behandeling van de arts en amateurschilder Paul Gachet, waarmee Van Gogh bevriend raakte. De competenties van Gachet als arts zijn niet onomstreden, met name door Van Goghs zelfmoord, slechts weken na aanvang van zijn behandeling. Gachet was een verwoed etser en Van Gogh voltooide bij hem zijn enige etstekening. Ook schilderde Van Gogh twee portretten van de dokter, waarvan een versie voor het recordbedrag werd geveild. Na het overlijden van koper Saito is niet bekend wat er met 'Het Portret van Dokter Gachet' is gebeurd. Beweerd wordt dat het schilderij samen met hem is gecremeerd. De andere versie hangt in het Musée d'Orsay in Parijs.

De oorsprong van de Gotiek

De gotiek is een Franse bouwstijl die haar oorsprong net boven Parijs, in Saint-Denis, heeft. Hier verwezenlijkte Suger, kanselier van Frankrijk en abt van Saint-Denis, rond 1140 een totale omslag van de zware donkere Romaanse kerken naar de lichte en sierlijke gotische godshuizen. Met behulp van spitsbogen, kruisribgewelven en steunberen bouwde hij een grote, lichte en ruimtelijke kloosterkerk die door gebrandschilderde ramen hemels verlicht werd. Suger legde zo de basis voor de gotiek. In de kathedralen van Parijs, Chartes, Amiens en Reims werden zijn ideeën verder uitgewerkt, en de nieuwe gotische stijl werd al snel over heel Europa verspreid.

Marc Chagall

Het werk van de veelzijdige kunstenaar Marc Chagall is moeilijk te typeren. Vaak wordt het geassocieerd met de kunst van het surrealisme, maar eigenlijk valt zijn werk onder verschillende stromingen. Chagall heeft een heel eigen stijl die dromerig aandoet. Hij haalde zijn inspiratie uit de Russische volkskunst en het volksleven, zijn herinneringen aan zijn jeugd en de rol van het jodendom hierin. Hij combineerde elementen hiervan met onder andere de kleur van de moderne stijlen die hij in Parijs ontdekte. Zijn werk laat sporen van het expressionisme, kubisme en fauvisme zien. Tevens beeldde hij met grote regelmaat Bijbelscènes af. Chagalls werk is zeer uitbundig van kleur: Picasso zei eens over hem dat hij ‘de enige kunstenaar is die nog weet wat kleur is’.

Augustine Rodin

Auguste Rodin was de meest vooraanstaande beeldhouwer uit zijn tijd en een van de meest geliefde kunstenaars van Frankrijk. Rodin wordt wel eens genoemd als de grondlegger van de moderne beeldhouwkunst. Zijn werken worden gekenmerkt door een groot realisme, dit in tegenstelling tot de werken van de meeste van zijn voorgangers, die vaak mythologische en allegorische voorstellingen maakten. Auguste Rodin is vooral bekend om zijn krachtige beeldhouwwerken, maar hij maakte ook wereldberoemde schetsen en tekeningen.

De Katharen

In juni 1209 vertrok een leger van kruisvaarders naar het zuiden van Frankrijk: in opdracht van de paus trokken zij ten strijde tegen de Katharen en hun beschermheren. Het was de eerste keer dat er een kruistocht werd georganiseerd tegen medechristenen! De naam Katharen werd pas in de 19e eeuw gebruikt, zelf noemden ze zich de ‘ware christenen’ of ‘goede mannen’. Ze wilden terug naar wat ze de echte waarden van het christendom noemden en verwierpen katholieke sacramenten en dogma’s. Elders in Europa kwamen andersdenkenden al eeuwenlang op de brandstapel terecht, maar juist hier in de Languedoc slaagden zij erin uit te groeien tot een heuse ‘tegenkerk’. Met steun van de adel werden machtige kastelen en forten ware bolwerken van de Katharen.
Het is haast onmogelijk om heel kort het indrukwekkende leven van de Katharen of Albigenzen te vertellen. Het begon in de 10e eeuw. De Katharen beschouwden zich als de zuiveren, dat het woord ook letterlijk betekent. Voor hun geloofsopvattingen werden ze door de Katholieke Kerk vervolgd. Hun meest bekende schuilplaats was het fort Montségur, in de streek Ariège niet ver van Foix, dat in 1244 bij de laatste kruistocht werd veroverd en waar ruim 200 Katharen vrijwillig de brandstapel op liepen! Kasteel Queribus werd als allerlaatste overgegeven, waarmee de tijd van de Katharen die zo verweven is met de geschiedenis van het zuiden van Frankrijk wordt afgesloten.

De Art Nouveau

In de kunsthandel van Samuel Bing, Maison Bing, L’art nouveau, gevestigd aan de Rue de Provence, werd alles verzameld wat zich tot dan toe had afgezet tegen de overheersende neostijlen van het einde van de 19e eeuw. De galerie moest onderdak bieden aan de ‘nieuwe en jonge’ kunstenaars in Parijs. Bing was voortdurend op zoek naar nieuw talent en nieuwe kunstvormen, zowel op het domein van de schone kunsten als op dat van de toegepaste kunsten. Zijn ‘Art Nouveau’-galerij bood aan alle belangrijke exponenten van de nieuwe kunststroming de gelegenheid om hun werken tentoon te stellen. Spoedig werd alles wat zich in de kunst in een nieuwe, moderne vormentaal uitdrukte als ‘art nouveau’ bestempeld. Het Art Nouveau-idee kreeg echter ook kritiek: ‘Men had medelijden met Bing. Hij werd als slachtoffer beschouwd van een achterbakse aanval van revolutionaire kunstenaars die zijn naïviteit wisten uit te buiten’, aldus de Franse pers.

Hector Guimard (1867-1942)
Een van de bekendste art nouveau kunstenaars in Parijs was Hector Guimard, die vooral bekend werd met zijn Parijse metro-ingangen. Guimard werkte zowel met giet- als smeedijzer. Hij gebruikte gietijzer als het basismateriaal voor de metro-ingangen en loketten die hij vanaf 1900 ontwierp. De toegangen waren briljante uitingen van fantasie: ze bestonden uit een poort waarop het woord ‘metropolitain’ stond, aan elke kant ondersteund door enorme stelen met bloemvormige lampen. Het contrast dat dit werk vaak vormde met de historische gebouwen, riep vele verontwaardigde reacties op. Daarnaast ontwierp hij prachtige huizen waaronder Castel Béranger uit 1898. Hierin worden bloemenmotieven gebruikt die doen denken aan de ontwerpen van de Belgische kunstenaar Victor Horta, en inderdaad liet Guimard zich bij het ontwerp inspireren door een bezoek aan België. Hoewel Guimard het bekendst was om zijn ontwerpen voor de metro, was zijn meesterwerk de concertzaal Humbert de Romans uit 1898. Het glorieuze hoogtepunt van dit gebouw was een gewelfd dak van stalen ribben, die een koepel droegen met gele, gebrandschilderde ramen. Helaas werd dit kunststukje al na zeven jaar gesloopt toen de art nouveau uit de mode raakte.

Art Nouveau in Nancy

Rond 1900 was Nancy samen met Parijs het centrum van de art nouveau in Frankrijk. Onder aanvoering van Emile Gallé, een bekende glaskunstenaar, keramist en meubelontwerper, ontstond in deze Noord-Franse stad een heel eigen variant van de art nouveau. De naam van deze stroming, École de Nancy, was afgeleid van de art nouveauschool die Gallé in 1901 oprichtte. Doelstellingen van de School van Nancy waren onder andere om te werken in gemeenschappelijke ateliers, gezamenlijk tentoonstellingen te houden en de kunstambacht aan te passen aan de nieuwe industriële productie. Gallé zag hierbij de terugkeer tot de natuur als belangrijkste motivatiebron voor de kunst. Met de École streefde Nancy Parijs voorbij als centrum van de art nouveau.

Extra informatie? Lees het artikel ‘Frivole schatten in de schaduw’ (PDF pagina 1, pagina 2) uit de Volkskrant van 10 maart 2012.

Het millenium

Weet u het nog: 31 december 1999? De computers zouden dienst weigeren, vliegtuigen zouden crashen en wie wist welke andere rampen er zouden plaatsvinden! Ook bij de millenniumwisseling van het jaar 1000 voorspelde men de grootste rampen. Maar ook toen draaide de wereld gewoon door. Toch veranderde er iets: abt Suger begon met de verbouw van zijn abdijkerk van St.Denis, in wat wij nu de gotische stijl noemen. Alles moest hoger en het licht dat door de gebrandschilderde vensters naar binnen viel, betoverde de bezoekers. En het sloeg aan. In iets meer dan 100 jaar tijd werden zo ongeveer alle kathedralen en parochiekerken in het Île-de-France afgebroken en in de nieuwe stijl herbouwd. Ook nu nog, bijna 1000 jaar later, kunt u zich laten betoveren door deze juwelen van bouwkunst!

Matisse en het Fauvisme

De Franse kunstenaar Henri Matisse (1869-1954) staat bekend als de grondlegger van het fauvisme, een kunststroming die zich kenmerkt door het gebruik van expressieve vormen en fel kleurgebruik. Matisse had in zijn jeugd weinig belangstelling voor de schilder- en tekenkunst. Toen hij door een blindedarmoperatie aan zijn bed gekluisterd was, en hij van zijn moeder een tekenset kreeg, raakte hij echter bevangen door wat hij ‘een soort van paradijs’ noemde. Hij besloot zijn leven te wijden aan de kunst. In Parijs schreef hij zich in bij de Académie Julian, en ging in de leer bij Bouguereau en Moreau. Hoewel hij aanvankelijk in de meer realistische en later in de impressionistische traditie schilderde, ontwikkelde hij zich gaandeweg tot een expressief kunstenaar, waarbij hij kleur en vorm niet in elkaars natuurlijke verlengde gebruikte. Bij de herfstsalon van 1905 toonden Matisse en tijdgenoten als Derain en De Vlaminck hun werk. De kunstcriticus Louis Vauxcelles schreef hierover een vernietigend artikel genaamd ‘Donatello onder de wilde beesten’, omdat in de zaal waar hun kunstwerken hingen ook een beeld van deze Italiaanse renaissancekunstenaar stond. Het expressieve onnatuurlijke kleur- en vormgebruik stuitten hem zo zeer tegen de borst, dat hij de groep de scheldnaam Les Fauves gaf, dat wilde beesten of rood wild betekent. Hierdoor kregen de kunstenaars als groep grote bekendheid, hoewel ze eigenlijk nooit als zodanig gewerkt hebben. Matisse werd een leidend figuur in de Franse kunstwereld en pionier van het Franse expressionisme.